:: wikimiki.org ::
| Mánuður |
MánuðurMánuður er tímabil sem hefur enga fasta lengd. Upprunalega voru þeir allir 30 sólarhringar og er það nokkurn veginn tíminn sem líður á milli fullra tungla. Yfir söguna hafa lengdir mánaða verið breytilegar og geta núna haft 28 til 31 sólarhringa eftir því hvaða mánuð er um að ræða.
Núna eru 12 mánuðir í árinu og hafa þeir allir sín eigin nöfn, sá fyrsti heitir janúar og sá seinasti desember. Á Íslandi var hins vegar annað skipulag á mánuðum áður en núverandi skipulag var tekið upp.
Núverandi mánaðarskipulag:
Í Gregoríska tímatalinu eru, líkt því Júlíaska, tólf mánuðir:
- Janúar (31 dagur)
- Febrúar (28 dagar, 29 á hlaupári)
- Mars (31 dagur)
- Apríl (30 dagar)
- Maí (31 dagur)
- Júní (30 dagar)
- Júlí (31 dagur)
- Ágúst (31 dagur)
- September (30 dagar)
- Október (31 dagur)
- Nóvember (30 dagar)
- Desember (31 dagur)
Eldra mánaðarskipulag
Á Íslandi var til forna notað eftirfarandi mánaðarskipulag (með dögum skráðum samkvæmt núverandi skipulagi):
- Þorri - 13. janúar til 11. febrúar
- Góa - 12. febrúar til 13. mars
- Einmánuður - 14. mars til 13. apríl
- Harpa - 14. apríl til 13. maí
- Skerpla - 14. maí til 12. júní
- Sólmánuður - 13. júní til 12. júlí
- Heyannir - 13. júlí til 14. ágúst
- Tvímánuður - 15. ágúst til 14. september
- Haustmánuður - 15. september til 13. október
- Gormánuður - 14. október til 13. nóvember
- Ýlir - 14. nóvember til 13. desember
- Mörsugur - 14. desember til 12. janúar
Flokkur:Tímaeiningar
ja:月 (暦)
simple:Month
SólarhringurSólarhringur er sá tími, sem það tekur jörðina að snúast einn hring um möndul sinn. Við þetta sýnist okkur sem sólin hafi gengið einn hring umhverfis jörðina, en það er skynvilla, sem stóð í mönnum (sérstaklega kirkjunnar mönnum) lengi fram eftir öldum.
Einn sólarhringur er 24 klukkustundir eða 1440 mínútur eða 86400 sekúndur. Nú er venja að telja sólarhringinn byrja klukkann 0:00:00 og enda einni sekúndu eftir klukkan 23:59:59, en þá er klukkan annað hvort 24:00:00 eða 0:00:00 næsta sólarhrings og er þessi tími kallaður miðnætti.
Flokkur:Tímaeiningar
ja:日
simple:Day
DesemberDesember er tólfti mánuður ársins og er nefndur eftir latneska orðinu decem sem þýðir tíu. Desember var tíundi mánuðurinn í latneska dagatalinu, en janúar og febrúar voru 11. og 12. mánuður ársins, sem þá hófst 1. mars.
Flokkur:Desember
als:Dezember
ja:12月
ko:12월
ms:Disember
simple:December
th:ธันวาคม
Ísland
Lýðveldið Ísland er landamæralaust land í Norður-Atlantshafi staðsett norðvestur af Færeyjum milli Grænlands og Skotlands.
Saga
Ísland var, samkvæmt Íslendingabók Ara fróða, fyrst numið af norskum og keltneskum (skoskum og írskum) landnemum undir lok níundu og tíundu aldar. Þar var næstelsta (og það elsta sem enn er starfandi), þjóðþingið, Alþingi, stofnað árið 930.
Ísland var ekki sett undir erlend ríki fyrr en næstum fjórum öldum eftir að það var fyrst numið. Þá fór svo að Noregskonungur náði landinu undir sína krúnu (1262). Síðar varð Ísland svo hluti af danska ríkinu árið 1380.
Ísland fékk stjórnarskrá og takmarkaða heimastjórn árið 1874 á þjóðhátíð í tilefni af 1000 ára afmæli Íslandsbyggðar (þar sem núverandi þjóðsöngur landsins, Lofsöngur var frumfluttur), fullveldi fylgdi í kjölfarið árið 1918. Danski konungurinn var áfram þjóðhöfðingi til ársins 1944, þegar lýðveldið var stofnað.
Stjórnmál
Ísland er lýðveldi með þingbundinni stjórn. Framkvæmdavaldið liggur hjá forseta og ríkisstjórn. Æðsti maður ríkisstjórnar er forsætisráðherra. Ríkisstjórnin ber ábyrgð gagnvart Alþingi, sem er handhafi löggjafarvaldsins. Dómsvald er í höndum dómstóla; æðsti dómstóll landsins er Hæstiréttur.
Forseti Íslands er þjóðhöfðingi landsins og er þjóðkjörinn í beinni kosningu allra kjörbærra manna. Kjörtímabil hans er 4 ár. Staða forseta er að mestu leyti táknræns eðlis en hann er ábyrgðarlaus á stjórnarathöfnum og lætur ráðherra framkvæma vald sitt. Hann veitir formönnum stjórnmálaflokka umboð til stjórnarmyndunar eftir kosningar til Alþingis og skipar ráðherra en oftast er þessu ferli í raun stýrt af stjórnmálaflokkunum sjálfum, aðeins þegar þeir geta ómögulega komist að niðurstöðu sjálfir nýtir forsetinn sér þetta vald og skipar sjálfur ríkisstjórn. Þetta hefur þó ekki gerst í sögu lýðveldisins en gerðist 1942 þegar Sveinn Björnsson, þáverandi ríkisstjóri Íslands, skipaði utanþingsstjórn. Deildar meiningar eru um raunveruleg völd forsetans, þá sérstaklega hvort hann geti neitað að skrifa undir lög og hvort slíkur gjörningur hafi einhverjar afleiðingar. Í stjórnarskránni er sagt að slík synjun kalli á þjóðaratkvæðagreiðslu um lögin, en hinsvegar lætur forseti ráðherra framkvæma vald sitt og eru margir á þeirri skoðun að það gildi um þetta vald eins og önnur völd forseta. Núverandi forseti er Ólafur Ragnar Grímsson, sem tók við embættinu árið 1996.
Alþingi, löggjafarþing Íslands, starfar í einni deild. 63 þingmenn þess eru kjörnir hlutfallskosningu í 6 kjördæmum. Kjörtímabilið er 4 ár en getur verið styttra ef það kemur til þingrofs en vald til að rjúfa þing liggur hjá ríkisstjórninni. Ráðherrar eiga einnig sæti á Alþingi en hafa ekki atkvæðarétt nema þeir séu einnig þingmenn en sú er reyndar venjan. Alþingi velur sér forseta til að hafa yfirumsjón með fundum þess, núverandi forseti Alþingis er Sólveig Pétursdóttir. Ríkisstjórnir á Íslandi eru nánast ávallt samsteypustjórnir tveggja eða fleiri flokka en einnig eru dæmi til um minnihlutastjórnir, einkum og sér í lagi vegna þess að enginn flokkur hefur hlotið hreinanmeirihluta á þingi, í það minnsta ekki frá endurreisn lýðveldis. Núverandi ríkisstjórn er samsteypustjórn Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks undir forystu Halldórs Ásgrímssonar forsætisráðherra.
Skipting í stjórnsýsluumdæmi
Kjördæmi
Íslandi er skipt upp í 6 kjördæmi sem kjósa sína fulltrúa á Alþingi.
Sveitarstjórn
Íslandi er skipt upp í 104 sveitarfélög sem eru mikilvægustu stjórnsýslueiningar landsins og hafa víðtæk völd á sviði skólamála, skipulags, samgangna og félagsmála.
Sýslur
Íslandi hefur frá fornu fari verið skipt upp í sýslur til umboðsstjórnar. Hinar gömlu landfræðilegu sýslur eru ekki lengur formlegar stjórnsýslueiningar á Íslandi, sýslumenn eru ennþá við lýði en umdæmi þeirra fylgja ekki alltaf gömlu sýsluskiptingunni.
Landafræði
sýslumenn
Ísland er staðsett á heitum reit á Atlantshafshryggnum. Þar eru mörg virk eldfjöll (sjá eldfjöll Íslands) og ber þar helst að nefna Heklu. Um það bil 10% eyjarinnar er undir jöklum. Á Íslandi eru hverir víða, og gnótt jarðhita færir íbúunum heitt vatn, sem meðal annars er notað til húshitunar.
Eyjan er vogskorin, og flestir bæir standa við firði, víkur og voga. Helstu þéttbýlisstaðir eru höfuðborgin Reykjavík, Keflavík, þar sem einn af alþjóðlegum flugvöllum landsins er staddur, og Akureyri.
Ísland liggur á tveimur jarðskorpuflekum, Norður-Ameríkuflekanum og Evrasíuflekanum. Landið telst sögulega til Evrópu.
Efnahagsmál
Efnahagur þjóðarinnar byggir enn að talsverðu leyti á fiskveiðum, sem afla nær 40% útflutningstekna og veita 8% vinnandi manna störf. Þar sem aðrar náttúruauðlindir skortir (fyrir utan jarðhita og fallvötn til virkjunar), er efnahagslíf á Íslandi viðkvæmt og háð heimsmarkaðsverði á fiski og sjávarafurðum. Auk þess geta minnkandi fiskstofnar í efnahagslögsögu landsins haft töluverð áhrif á sveiflur í efnahagslífinu og heimsmarkaðsverð á áli og kísilgúri sem eru stærstu útflutningsvörur Íslendinga á eftir sjávarafurðum.
Stjórn Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks, sem hefur setið við stjórnartaumana frá 1995, hefur á stefnuskránni að draga úr ríkisumsvifum og fjárlagahalla með því að takmarka erlendar lántökur ríkisins, halda verðbólgu í skefjum, endurskoða sjávarútvegs- og landbúnaðarstefnu, auka á fjölbreytileika í atvinnulífinu og að einkavæða ríkisfyrirtæki. Ríkisútgjöld, sem hlutfall af þjóðarframleiðslu, hafa þó vaxið síðustu ár. Núverandi ríkisstjórn er andvíg inngöngu í Evrópusambandið, sérstaklega vegna ótta við að missa völdin yfir auðlindum hafsins.
Fjölbreytileiki í efnahagslífinu hefur aukist undanfarna tvo áratugi. Ferðamannaþjónusta verður æ fyrirferðameiri, og reyna Íslendingar að lokka til sín útlendinga með auglýsingum um hreina og ómengaða náttúru og öflugt næturlíf.
Nokkuð dró úr hagvexti á árunum 2000 til 2002, en árið 2002 var hann neikvæður um 0,6%, frá 2003 hefur hagvöxtur hins vegar verið drjúgur.
Lýðfræði
Íslendingar eru í megindráttum norræn þjóð. Landið byggðist upphaflega norrænum mönnum, einkum frá Noregi og Keltum frá nýlendum víkinga á Bretlandseyjum og Íslendingar hafa í gegnum tíðina átt mest samskipti við helstu fiskveiðiþjóðir á Norður-Atlantshafi. Til er kenning um að Íslendingar séu að uppruna sérstakur þjóðflokkur, aðgreindur frá öðrum þjóðflokkum á norðurlöndum („Herúlakenningin“). Á síðari tímum hafa ýmsar kenningar um uppruna þjóðarinnar verið settar fram með erfðafræðilegum rökum. Þá er talað um að flestar konur sem hingað komu hafi verið keltneskar (flestar ambáttir) en karlarnir að miklu leyti norrænir.
Íbúafjöldi landsins sveiflaðist á milli um 30.000 og 80.000 við hefðbundinn efnahag í bændasamfélagi fyrri alda. Á 19. og 20. öld hefur Íslendingum fjölgað nokkuð ört og nú eru íbúar landsins tæp 300.000 auk nokkurra þúsunda af íslenskum uppruna sem ekki eru búsett á Íslandi.
Á Íslandi er töluð íslenska, sem er norrænt tungumál, og flestir íbúar landsins eru í hinni lúthersk-evangelísku þjóðkirkju.
Menning
Þekktir Íslendingar
Frá miðöldum
- Eiríkur rauði
- Leifur Eiríksson
Tónlistarmenn og hljómsveitir
- Björk Guðmundsdóttir
- Quarashi
- Sigur Rós
Rithöfundar
- Arnaldur Indriðason
- Halldór Laxness
- Snorri Sturluson
Edduverðlaunin
Árlega eru veitt verðlaun fyrir afrek liðins árs í kvikmyndagerð á Íslandi. Verðlaunin, sem eru einhvers konar stæling á Óskarsverðlaununum bandarísku, eru kölluð Edduverðlaunin.
Tenglar
- [http://www.althingi.is/ Alþingi]
- [http://www.raduneyti.is Ríkisstjórnin]
- http://www.iceland.org/
- http://www.iceland.is/
- http://www.islandsmyndir.is/
Flokkur:Rangnefni
als:Island
fiu-vro:Island'
ja:アイスランド
ko:아이슬란드
ms:Iceland
simple:Iceland
th:ประเทศไอซ์แลนด์
zh-min-nan:Peng-tē
Júlíska tímataliðJúlíska tímatalið (stundum kallað gamli stíll) var kynnt til sögunnar af Júlíusi Caesar árið 46 f.Kr. og tekið í notkun 45. f.Kr. eða 709 ab urbe condita. Með þessu tímatali var árið ákvarðað sem 365 dagar og fjórða hvert ár skyldi vera hlaupár þar sem einum degi væri bætt við. Tímatalið var í notkun fram á 20. öld í mörgum löndum og er enn notað af ýmsum kirkjudeildum Rétttrúnaðarkirkjunnar. Tímatalið var þó gallað að því leyti að of mörgum dögum var bætt við með hlaupárunum þannig að tímatalið skekktist með tímanum frá raunverulegum árstíðum um 11 mínútur á hverju ári. Sagt er að Caesar hafi vitað af þessu misræmi en ekki fundist það vera nógu merkilegt til að spá mikið í því. Gregoríska tímatalið var kynnt til sögunnar á 16. öld til þess að lagfæra misræmið og var þá miðað við vorjafndægur.
Flokkur:Tímatöl
ko:율리우스력
ja:ユリウス暦
zh-cn:儒略历
FebrúarFebrúar er annar mánuður ársins og er nefndur eftir Februus, rómverskum guði hreinleika. Í febrúar eru 28 dagar, 29 ef það er hlaupár.
Hátíðisdagar
- Valentínusardagur (14. febrúar)
Veðurfar á Íslandi í febrúar
Reykjavík
- Meðalhiti 0,5°C
- Úrkoma 81,8mm
- Sólskinsstundir 111,1
Akureyri
- Meðalhiti -1,5°C
- Úrkoma 42,5mm
- Sólskinsstundir 36,0
Æðey (Ísafjarðardjúpi)
- Meðalhiti -1,4°C
- Úrkoma 49,1mm
- Sólskinsstundir NA
Dalatangi (Austfjörðum)
- Meðalhiti 0,6°C
- Úrkoma 102,7mm
- Sólskinsstundir NA
Stórhöfði (Vestmannaeyjum)
- Meðalhiti 2,0°C
- Úrkoma 139,1mm
- Sólskinsstundir NA
Heimildir
- [http://www.vedur.is/vedurfar/yfirlit/med6190.html Veðurfarsupplýsingar af vef Veðurstofu Íslands sem sýna meðaltöl áranna 1961-1990]
Flokkur:Febrúar
ja:2月
ko:2월
ms:Februari
simple:February
th:กุมภาพันธ์
HlaupárHlaupár eru ár þar sem auka degi eða mánuði er bætt við árið til að leiðrétta tímaskekkju sem orsakast af því að árstíðaárið er í raun og veru um 365,2422 dagar. Í Gregoríanska tímatalinu koma þau að meðaltali upp á rúmlega 4 ára og 45 daga fresti.
Hlaupár í ýmsum tímatölum
Júlíus Caesar keisari innleiddi hlaupárið árið 46 eftir krist. Hlaupársdegi var síðan bætt inn eftir vorhátíðina Terminalia sem haldin var 23. febrúar hvert ár en það var síðasti mánuður ársins í Rómverska keisaraveldinu og 1. mars var nýársdagur. Hlaupárið varð síðan alltaf 4. hvert ár. Þetta tímatal var kallað Júlíanska tímatalið og var í gildi á Íslandi þar til í október árið 1700.
Með Gregoríanska tímatalinu var hlaupársskipulaginu breytt þannig að eingöngu aldamótaár, sem talan 400 gekk upp í varð hlaupár en að öðru leyti var alltaf hlaupár 4. hvert ár. Þetta tímatal er kennt við Gregorius páfa, sem lét reikna það út og tók upp notkun þess og breiddist það svo smám saman út um heiminn.
Á Íslandi var Gregoríanska tímatalið tekið upp í byrjun október árið 1700. Þá var 10 dögum sleppt úr, svo að í stað 1. október kom 11. október. Dagarnir 1. til 10. október árið 1700 hafa því aldrei verið til á Íslandi.
Heimild
- [http://almanak.hi.is Almanak Háskóla Íslands])
Flokkur:Tímatöl
Flokkur:Ár
als:Schaltjahr
ja:閏年
ko:윤년
simple:Leap year
th:ปีอธิกสุรทิน
AprílApríl er fjórði mánuður ársins og er nafnið komið af latneska orðinu aprilis. Í mánuðinum eru 30 dagar.
Hátíðisdagar
- Aprílgabbsdagur (1. apríl)
- Pálmasunnudagur (gæti verið í mars)
- Skírdagur (gæti verið í mars)
- Föstudagurinn langi (gæti verið í mars)
- Páskadagur (gæti verið í mars)
- 2. í páskum (gæti verið í mars)
- Sumardagurinn fyrsti (fimmtudagurinn sem ber upp á 19.-25. apríl)
Flokkur:Apríl
ja:4月
ko:4월
ms:April
simple:April
th:เมษายน
MaíMaí er fimmti mánuður ársins og er nafnið dregið af nafni rómversku gyðjunnar Maiu. Í mánuðinum er 31 dagur.
Flokkur:Maí
ja:5月
ko:5월
ms:Mei
simple:May
th:พฤษภาคม
JúníJúní er sjötti mánuður ársins og er nefndur eftir Juno, eiginkonu Júpiters. Í mánuðinum eru 30 dagar. Nafnskýringin er þó umdeild, en nafnið kemur frá Rómverjum.
Hátíðisdagar
- Íslenski þjóðhátíðardagurinn (17. júní)
Flokkur:Júní
ja:6月
ko:6월
ms:Jun
simple:June
th:มิถุนายน
JúlíJúlí er sjöundi mánuður ársins og er nefndur eftir Júlíusi Caesar, einvaldi Rómarríkis. Í mánuðinum er 31 dagur. Mánuðurinn hét áður Quintilis (quintus: fimmti) því hann var fimmti mánuður ársins eftir þágildandi tímatali í Róm.
Flokkur:Júlí
ja:7月
ko:7월
ms:Julai
simple:July
th:กรกฎาคม
ÁgústÁgúst er áttundi mánuður ársins í gregoríska tímatalinu með 31 dag og er nefndur eftir Ágústus Caesar. Mánuðurinn hefur svo marga daga vegna þess að Ágústus vildi jafn marga daga og júlí sem er nefndur eftir Júlíusi Caesar. Mánuðurinn er þar sem hann er vegna þess að Kleópatra dó á þessum tíma.
Áður en Ágústus endurskýrði mánuðinn hét hann Sextilis á latínu því hann var sjötti mánuðurinn í rómsverska tímatalinu en það tímatal byrjaði í mars.
Tengt efni
- Mannsnafnið Ágúst
Flokkur:Ágúst
als:August
ja:8月
ko:8월
ms:Ogos
simple:August
th:สิงหาคม
SeptemberSeptember er níundi mánuður ársins og er nefndur eftir latneska orðinu septem sem þýðir sjö. September var sjöundi mánuðurinn í latneska dagatalinu, en janúar og febrúar voru 11. og 12. mánuður ársins, sem þá hófst 1. mars.
Flokkur:September
ja:9月
ko:9월
simple:September
OktóberOktóber er tíundi mánuður ársins og er nefndur eftir latneska orðinu octo sem þýðir átta. Október var áttundi mánuðurinn í latneska dagatalinu, en janúar og febrúar voru 11. og 12. mánuður ársins, sem þá hófst 1. mars.
Flokkur:Október
ja:10月
ko:10월
ms:Oktober
simple:October
th:ตุลาคม
DesemberDesember er tólfti mánuður ársins og er nefndur eftir latneska orðinu decem sem þýðir tíu. Desember var tíundi mánuðurinn í latneska dagatalinu, en janúar og febrúar voru 11. og 12. mánuður ársins, sem þá hófst 1. mars.
Flokkur:Desember
als:Dezember
ja:12月
ko:12월
ms:Disember
simple:December
th:ธันวาคม
Ísland
Lýðveldið Ísland er landamæralaust land í Norður-Atlantshafi staðsett norðvestur af Færeyjum milli Grænlands og Skotlands.
Saga
Ísland var, samkvæmt Íslendingabók Ara fróða, fyrst numið af norskum og keltneskum (skoskum og írskum) landnemum undir lok níundu og tíundu aldar. Þar var næstelsta (og það elsta sem enn er starfandi), þjóðþingið, Alþingi, stofnað árið 930.
Ísland var ekki sett undir erlend ríki fyrr en næstum fjórum öldum eftir að það var fyrst numið. Þá fór svo að Noregskonungur náði landinu undir sína krúnu (1262). Síðar varð Ísland svo hluti af danska ríkinu árið 1380.
Ísland fékk stjórnarskrá og takmarkaða heimastjórn árið 1874 á þjóðhátíð í tilefni af 1000 ára afmæli Íslandsbyggðar (þar sem núverandi þjóðsöngur landsins, Lofsöngur var frumfluttur), fullveldi fylgdi í kjölfarið árið 1918. Danski konungurinn var áfram þjóðhöfðingi til ársins 1944, þegar lýðveldið var stofnað.
Stjórnmál
Ísland er lýðveldi með þingbundinni stjórn. Framkvæmdavaldið liggur hjá forseta og ríkisstjórn. Æðsti maður ríkisstjórnar er forsætisráðherra. Ríkisstjórnin ber ábyrgð gagnvart Alþingi, sem er handhafi löggjafarvaldsins. Dómsvald er í höndum dómstóla; æðsti dómstóll landsins er Hæstiréttur.
Forseti Íslands er þjóðhöfðingi landsins og er þjóðkjörinn í beinni kosningu allra kjörbærra manna. Kjörtímabil hans er 4 ár. Staða forseta er að mestu leyti táknræns eðlis en hann er ábyrgðarlaus á stjórnarathöfnum og lætur ráðherra framkvæma vald sitt. Hann veitir formönnum stjórnmálaflokka umboð til stjórnarmyndunar eftir kosningar til Alþingis og skipar ráðherra en oftast er þessu ferli í raun stýrt af stjórnmálaflokkunum sjálfum, aðeins þegar þeir geta ómögulega komist að niðurstöðu sjálfir nýtir forsetinn sér þetta vald og skipar sjálfur ríkisstjórn. Þetta hefur þó ekki gerst í sögu lýðveldisins en gerðist 1942 þegar Sveinn Björnsson, þáverandi ríkisstjóri Íslands, skipaði utanþingsstjórn. Deildar meiningar eru um raunveruleg völd forsetans, þá sérstaklega hvort hann geti neitað að skrifa undir lög og hvort slíkur gjörningur hafi einhverjar afleiðingar. Í stjórnarskránni er sagt að slík synjun kalli á þjóðaratkvæðagreiðslu um lögin, en hinsvegar lætur forseti ráðherra framkvæma vald sitt og eru margir á þeirri skoðun að það gildi um þetta vald eins og önnur völd forseta. Núverandi forseti er Ólafur Ragnar Grímsson, sem tók við embættinu árið 1996.
Alþingi, löggjafarþing Íslands, starfar í einni deild. 63 þingmenn þess eru kjörnir hlutfallskosningu í 6 kjördæmum. Kjörtímabilið er 4 ár en getur verið styttra ef það kemur til þingrofs en vald til að rjúfa þing liggur hjá ríkisstjórninni. Ráðherrar eiga einnig sæti á Alþingi en hafa ekki atkvæðarétt nema þeir séu einnig þingmenn en sú er reyndar venjan. Alþingi velur sér forseta til að hafa yfirumsjón með fundum þess, núverandi forseti Alþingis er Sólveig Pétursdóttir. Ríkisstjórnir á Íslandi eru nánast ávallt samsteypustjórnir tveggja eða fleiri flokka en einnig eru dæmi til um minnihlutastjórnir, einkum og sér í lagi vegna þess að enginn flokkur hefur hlotið hreinanmeirihluta á þingi, í það minnsta ekki frá endurreisn lýðveldis. Núverandi ríkisstjórn er samsteypustjórn Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks undir forystu Halldórs Ásgrímssonar forsætisráðherra.
Skipting í stjórnsýsluumdæmi
Kjördæmi
Íslandi er skipt upp í 6 kjördæmi sem kjósa sína fulltrúa á Alþingi.
Sveitarstjórn
Íslandi er skipt upp í 104 sveitarfélög sem eru mikilvægustu stjórnsýslueiningar landsins og hafa víðtæk völd á sviði skólamála, skipulags, samgangna og félagsmála.
Sýslur
Íslandi hefur frá fornu fari verið skipt upp í sýslur til umboðsstjórnar. Hinar gömlu landfræðilegu sýslur eru ekki lengur formlegar stjórnsýslueiningar á Íslandi, sýslumenn eru ennþá við lýði en umdæmi þeirra fylgja ekki alltaf gömlu sýsluskiptingunni.
Landafræði
sýslumenn
Ísland er staðsett á heitum reit á Atlantshafshryggnum. Þar eru mörg virk eldfjöll (sjá eldfjöll Íslands) og ber þar helst að nefna Heklu. Um það bil 10% eyjarinnar er undir jöklum. Á Íslandi eru hverir víða, og gnótt jarðhita færir íbúunum heitt vatn, sem meðal annars er notað til húshitunar.
Eyjan er vogskorin, og flestir bæir standa við firði, víkur og voga. Helstu þéttbýlisstaðir eru höfuðborgin Reykjavík, Keflavík, þar sem einn af alþjóðlegum flugvöllum landsins er staddur, og Akureyri.
Ísland liggur á tveimur jarðskorpuflekum, Norður-Ameríkuflekanum og Evrasíuflekanum. Landið telst sögulega til Evrópu.
Efnahagsmál
Efnahagur þjóðarinnar byggir enn að talsverðu leyti á fiskveiðum, sem afla nær 40% útflutningstekna og veita 8% vinnandi manna störf. Þar sem aðrar náttúruauðlindir skortir (fyrir utan jarðhita og fallvötn til virkjunar), er efnahagslíf á Íslandi viðkvæmt og háð heimsmarkaðsverði á fiski og sjávarafurðum. Auk þess geta minnkandi fiskstofnar í efnahagslögsögu landsins haft töluverð áhrif á sveiflur í efnahagslífinu og heimsmarkaðsverð á áli og kísilgúri sem eru stærstu útflutningsvörur Íslendinga á eftir sjávarafurðum.
Stjórn Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks, sem hefur setið við stjórnartaumana frá 1995, hefur á stefnuskránni að draga úr ríkisumsvifum og fjárlagahalla með því að takmarka erlendar lántökur ríkisins, halda verðbólgu í skefjum, endurskoða sjávarútvegs- og landbúnaðarstefnu, auka á fjölbreytileika í atvinnulífinu og að einkavæða ríkisfyrirtæki. Ríkisútgjöld, sem hlutfall af þjóðarframleiðslu, hafa þó vaxið síðustu ár. Núverandi ríkisstjórn er andvíg inngöngu í Evrópusambandið, sérstaklega vegna ótta við að missa völdin yfir auðlindum hafsins.
Fjölbreytileiki í efnahagslífinu hefur aukist undanfarna tvo áratugi. Ferðamannaþjónusta verður æ fyrirferðameiri, og reyna Íslendingar að lokka til sín útlendinga með auglýsingum um hreina og ómengaða náttúru og öflugt næturlíf.
Nokkuð dró úr hagvexti á árunum 2000 til 2002, en árið 2002 var hann neikvæður um 0,6%, frá 2003 hefur hagvöxtur hins vegar verið drjúgur.
Lýðfræði
Íslendingar eru í megindráttum norræn þjóð. Landið byggðist upphaflega norrænum mönnum, einkum frá Noregi og Keltum frá nýlendum víkinga á Bretlandseyjum og Íslendingar hafa í gegnum tíðina átt mest samskipti við helstu fiskveiðiþjóðir á Norður-Atlantshafi. Til er kenning um að Íslendingar séu að uppruna sérstakur þjóðflokkur, aðgreindur frá öðrum þjóðflokkum á norðurlöndum („Herúlakenningin“). Á síðari tímum hafa ýmsar kenningar um uppruna þjóðarinnar verið settar fram með erfðafræðilegum rökum. Þá er talað um að flestar konur sem hingað komu hafi verið keltneskar (flestar ambáttir) en karlarnir að miklu leyti norrænir.
Íbúafjöldi landsins sveiflaðist á milli um 30.000 og 80.000 við hefðbundinn efnahag í bændasamfélagi fyrri alda. Á 19. og 20. öld hefur Íslendingum fjölgað nokkuð ört og nú eru íbúar landsins tæp 300.000 auk nokkurra þúsunda af íslenskum uppruna sem ekki eru búsett á Íslandi.
Á Íslandi er töluð íslenska, sem er norrænt tungumál, og flestir íbúar landsins eru í hinni lúthersk-evangelísku þjóðkirkju.
Menning
Þekktir Íslendingar
Frá miðöldum
- Eiríkur rauði
- Leifur Eiríksson
Tónlistarmenn og hljómsveitir
- Björk Guðmundsdóttir
- Quarashi
- Sigur Rós
Rithöfundar
- Arnaldur Indriðason
- Halldór Laxness
- Snorri Sturluson
Edduverðlaunin
Árlega eru veitt verðlaun fyrir afrek liðins árs í kvikmyndagerð á Íslandi. Verðlaunin, sem eru einhvers konar stæling á Óskarsverðlaununum bandarísku, eru kölluð Edduverðlaunin.
Tenglar
- [http://www.althingi.is/ Alþingi]
- [http://www.raduneyti.is Ríkisstjórnin]
- http://www.iceland.org/
- http://www.iceland.is/
- http://www.islandsmyndir.is/
Flokkur:Rangnefni
als:Island
fiu-vro:Island'
ja:アイスランド
ko:아이슬란드
ms:Iceland
simple:Iceland
th:ประเทศไอซ์แลนด์
zh-min-nan:Peng-tē
13. janúar
13. janúar er 13. dagur ársins samkvæmt gregoríska tímatalinu. 352 dagar (353 á hlaupári) eru eftir af árinu.
Atburðir
- 1949 - Ísland: frumsýnd var kvikmyndin Milli fjalls og fjöru eftir Loft Guðmundsson. Fyrsta íslenska litmynd með tali og í fullri lengd.
- 1975 - Guðmund Sigurjónsson verður stórmeistari í skák, 27 ára.
- 1975 - Stórtjón varð í bruna á Reykjavíkurflugvelli er flugskýli og fleiri byggingar brunnu.
- 1976 - Mikill jarðskjálfti, 6,5 stig á Richter, varð í grennd við Kópasker og olli miklu tjóni.
Fætt
- 1903 - Hannibal Valdimarsson, stjórnmálamaður.
Dáið
- 1766 - Friðrik V Danakonungur (f. 1723)
Flokkur:Janúar
ja:1月13日
ko:1월 13일
nb:13. januar
simple:January 13
11. febrúar
11. febrúar er 42. dagur ársins samkvæmt gregoríska tímatalinu. 323 dagar (324 á hlaupári) eru eftir af árinu.
Á Íslandi
Helstu atburðir
Fædd
Dáin
Erlendis
Helstu atburðir
Fædd
- 1847 - Thomas Alva Edison, bandarískur uppfinningamaður (d. 1931).
Dáin
Flokkur:Febrúar
ja:2月11日
ko:2월 11일
nb:11. februar
simple:February 11
th:11 กุมภาพันธ์
12. febrúar
12. febrúar er 43. dagur ársins samkvæmt gregoríska tímatalinu. 322 dagar (323 á hlaupári) eru eftir af árinu.
Á Íslandi
Helstu atburðir
Fædd
Dáin
Erlendis
Helstu atburðir
Fædd
Dáin
- 1804 - Immanuel Kant, þýskur heimspekingur (f. 1724).
ja:2月12日
ko:2월 12일
nb:12. februar
simple:February 12
th:12 กุมภาพันธ์
EinmánuðurEinmánuður er sjötti mánuður ársins í gamla norræna tímatalinu og síðasti vetrarmánuðurinn. Hann hefst á þriðjudegi í tuttugustu og annarri viku vetrar, eða 20. til 26. mars.
Fyrsti dagur einmánaðar er nefndur í tengslum við hreppasamkomur þar sem meðal annars var skipt fátækratíund. Ef fyrsti dagur einmánaðar var blautur, boðaði það gott vor.
14. mars
14. mars er 73. dagur ársins (74. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 292 dagar eru eftir af árinu.
Á Íslandi
Helstu atburðir
- 2003 - Femínistafélag Íslands stofnað.
Fædd
Dáin
Erlendis
Helstu atburðir
Fædd
- 1882 - Wacław Sierpiński, pólskur stærðfræðingur (d. 1969).
Dáin
Flokkur:Mars
ja:3月14日
ko:3월 14일
nb:14. mars
simple:March 14
th:14 มีนาคม
Harpa (mánuður)Harpa er sjöundi mánuður ársins og fyrsti sumarmánuðurinn í gamla norræna tímatalinu. Harpa hefst á fimmtudegi eftir 18. apríl. Fyrsti dagur Hörpu er jafnframt haldinn hátíðlegur sem sumardagurinn fyrsti.
Flokkur:Tímatal
13. maí
13. maí er 133. dagur ársins (134. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 232 dagar eru eftir af árinu.
Á Íslandi
Helstu atburðir
Fædd
- 1894: Ásgeir Ásgeirsson, 2. forseti Íslands (d. 1972)
Dáin
Erlendis
Helstu atburðir
Fædd
- 1588 - Ole Worm, danskur læknir og fornfræðingur (d. 1654).
Dáin
Flokkur:Maí
ja:5月13日
ko:5월 13일
nb:13. mai
simple:May 13
th:13 พฤษภาคม
14. maí
14. maí er 134. dagur ársins (135. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 231 dagar eru eftir af árinu.
Á Íslandi
Helstu atburðir
Fædd
- 1943: Ólafur Ragnar Grímsson, 5. forseti Íslands
Dáin
Erlendis
Helstu atburðir
- 1955 - Varsjárbandalagið stofnað í Varsjá í Póllandi. Stofnríki eru: Sovétríkin, Pólland, Austur-Þýskaland, Tékkóslóvakía, Ungverjaland, Rúmenía, Búlgaría og Albanía.
Fædd
Dáin
- 1761 - Thomas Simpson, breskur stærðfræðingur (f. 1710).
- 1998 - Frank Sinatra, bandarískur söngvari og kvikmyndaleikari (f. 1915).
Flokkur:Maí
ja:5月14日
ko:5월 14일
nb:14. mai
simple:May 14
Ilya SelvinskyIlya Selvinsky (, 1899-1968) was a Russian poet, known leader of the Constructivist movement; as such, implemented "a scientific approach into the realm of poetry."
In fact, many poems of Selvinsky are very far from constructivism, showing fine lyric approach sometimes of ecstatic-gloomy character ("Call me, call me" and some other verses of WWII- and post-War periods, for instance.) As many Soviet poets, he first became enthusiastic about Communism ideology, and as some Soviet poets, he later became disillusioned with it. This "transfer" has reflected in his poetry contents and vocabulary, which, in its turn, was enriched by his multifarious professions: he was an actor, circus fighter, dock worker, fur processing instructor; he graduated from the department of Social Sciences of Moscow State University.
External links
- [http://www.litera.ru/stixiya/authors/selvinskij.html Ilya Selvinsky. Poems]
Selvinsky
Selvinsky
Selvinsky
Selvinsky
anemia gry strategiczne cheap tickets Pozycjonowanie gry strategiczne
|
|
|
| :: RELATED NEWS :: |
Lomé-Abkommen
Das Lomé-Abkommen (auch Konvention von Lomé) ist ein nach der togolesischen Hauptstadt Lomé benanntes Abkommen der EG-Staaten mit 71 Entwicklungsländern in Afrika, Karibik und Pazifik (AKP-Staaten<
|
Konventionen von Lomé
Das Lomé-Abkommen (auch Konvention von Lomé) ist ein nach der togolesischen Hauptstadt Lomé benanntes Abkommen der EG-Staaten mit 71 Entwicklungsländern in Afrika, Karibik und Pazifik (AKP-Staaten<
|
Asozialität
Die Bezeichnung „Asozialer“ ist ein Schimpfwort und gilt rechtlich als Beleidigung. Ein „Asozialer“ bezeichnet abwertend einen Menschen, der aus Sicht der Allgemeinheit unfähig zum Leben in der Gemeinschaft ist, der sich nicht in die Gemeinschaft einfügen kann oder will und folglich eher am Rande der Gesellschaft lebt bzw. in einer Gemeinschaft störend wirkt.
Zum Begriff
Der Begriff asozial (gemeinschaftsunfähig) ist ursprünglich nur der Gegenbegriff zu "Ionenkanal, der in spezifischer Weise den Durchtritt für Kaliumionen durch eine Membran gestattet. Der Transport von Kaliumionen durch den Kaliumkanal erfolgt passiv durch Diffusion. Seine Richtung wird durch die elektroche
|
Ruprechtskraut
Wikipedia:Taxoboxen
Wikipedia:Taxoboxen
Das Ruprechtskraut (Geranium robertianum), auch Stinkender Storchschnabel genannt, gehört zur Familie der Storchschnabelgewächse (Geraniaceae).
Beschreibung
Es ist eine
|
Blutroter Storchschnabel
Der Blutrote Storchschnabel (Geranium sanguineum) kommt in Deutschland auf trockenen, kalkhaltigen Böden vor, oft an Gebüschsäumen. In Süddeutschland ist er noch recht verbreitet, im norddeutschen Tiefland sehr selten. Charakteristisch sind die - wie bei einigen anderen Storchschnabelarten auch - fast bis zum Grund in linealische Abschnitte geteilten Blätter. Die Blütenfarbe ist p
|
|
Familienbuch
Das Familienbuch ist nach deutschem Personenstandsrecht eine Art Register, das im Anschluss an eine Eheschließung von dem Standesbeamten angelegt wird, vor dem die Ehe geschlossen wurde.
Bei Anlegung des Familienbuchs werden die Personalien der Ehegatten (Name, Beruf, Ort und Tag der Geburt und der Eheschließung, evtl. Zugehörigkeit zu einer Religionsgemeinschaft), Name und (letzter) Wohnort der Eltern
|
Frederick Willem de Klerk
Frederik Willem de Klerk (afrikaans: //; - 18. März 1936 in Johannesburg, Südafrika) war von 1989 bis 1994 Präsident der Republik Südafrika.
|
|