:: wikimiki.org ::
| Lúxemborg |
Lúxemborg
Stórhertogadæmið Lúxemborg er lítið landlukt land í Vestur-Evrópu, sem á landamæri að Frakklandi, Þýskalandi og Belgíu.
Tenglar
- [http://www.luxembourg.lu Vefsíða Lúxemborg]
Flokkur:Lúxemborg
als:Luxemburg
ja:ルクセンブルク
ko:룩셈부르크
ms:Luxembourg
simple:Luxembourg
th:ประเทศลักเซมเบิร์ก
zh-min-nan:Luxembourg
LandLand táknar oftast ríki eða viðurkennt svæði, sem heitir tilteknu nafni. Flest lönd eru afmörkuð hvert frá öðru með landamærum, sem hafa verið afskaplega breytileg og hreyfanleg í tímans rás. Sum lönd eru umlukin sjó eingöngu og hafa þá engin eiginleg landamæri. Þannig háttar til dæmis um Ísland og Japan. Önnur liggja að sjó að hluta og að öðrum löndum að hluta. Sem dæmi slíks má nefna Noreg og Danmörku. Þá eru einnig lönd sem eru algjörlega landlukt, en þau eiga hvergi land að sjó og allt umhverfis þau eru landamæri, sem liggja að einu eða fleiri öðrum ríkjum. Slík lönd eru sem dæmi Sviss og Tékkland. Til eru tvö lönd í veröldinni, sem kalla mætti tvílandlukt, en þau eru umkringd löndum, sem hvergi liggja að sjó. Þessi tvö lönd eru Úsbekistan og Liechtenstein.
Í annarri merkingu er orðið „land“ notað um svæði almennt án vísunar til heitis sérstaklega. Sem dæmi um slíka notkun orðsins mætti taka þessa setningu: „Í Himalayafjöllum liggur land að jafnaði hærra en annars staðar á jörðunni.“
Þriðja merking orðsins er stórt eða smátt svæði á jörðinni, sem stendur upp úr sjó. „Land fyrir stafni!“
Að síðustu mætti nefna þá merkingu orðsins sem vísar til eignar tiltekins manns eða lögaðila.
„Möðrudalur á Fjöllum er ein landmesta jörð á Íslandi.“
Flokkur:Landafræðihugtök
ja:国
Landamæri sem innan Berlínar afmarkaði landamærin milli Austur- og Vestur-Þýskalands]]
Landamæri eru ímynduð mörk milli tveggja ríkja, sem afmarka yfirráðasvæði þeirra. Oft á tíðum liggja þessi mörk meðfram ám, fjallgörðum eða öðrum landfræðilegum fyrirbrigðum, sem henta. Svæðið, sem landamærin liggja á, er kallað landamærasvæði. Flugvellir og hafnir eru oft skilgreind sem landamærasvæði þar sem landamæravarsla fer fram.
Flokkur:Landafræðihugtök
Frakkland
Franska lýðveldið eða Frakkland (franska République Française eða France) er land í Vestur-Evrópu sem á landamæri að Belgíu, Lúxemborg, Þýskalandi, Sviss, Ítalíu, Mónakó, Spáni og Andorra. Frakkland er meðlimur í Evrópusambandinu og NATO og á fast sæti í Öryggisráði Sameinuðu þjóðanna.
Saga
Frakkland nútímans tekur yfir svipað svæði og hið forna hérað Gallía þar sem Gallar bjuggu en þeir voru keltnesk þjóð. Á fyrstu öld fyrir Krist var Gallía innlimuð í Rómarveldi og tóku íbúarnir upp latneska tungu og menningu. Kristni skaut rótum í landinu á annarri og þriðju öld eftir Krist. Á fjórðu öld tóku germanskir ættflokkar að streyma yfir Rín sem markaði austur landamæri Gallíu. Í þeim hópi voru Frankar mest áberandi en af þeim er nafn Frakklands dregið.
Samfelld tilvist Frakklands sem sérstaks ríkis er talin hefjast á 9. öld þegar Frankaveldi Karlamagnúsar skiptist í vestur- og austurhluta, austurhlutinn náði þá yfir það svæði sem nú er Þýskaland og er þessi skipting oft einnig talin marka upphaf Þýskalands.
Frakkland var konungsríki allt til ársins 1792 þegar lýðveldi var komið á í kjölfar frönsku byltingarinnar.
Napóleon Bónaparte náði svo undirtökum í lýðveldinu og lýsti sjálfan sig keisara 1799. Napóleon lagði undir sig stóran hluta Evrópu með landvinningum og með því að koma skyldmennum til áhrifa í mörgum konungsríkjum þess tíma. Napóleon var settur af árið 1815 og lýðveldi var endureist. Það var svo afnumið með öðru keisaraveldinu og því komið á aftur með þriðja lýðveldinu 1870.
Frakkland var meðal sigurvegara í fyrri og seinni heimsstyrjöldinni en hafði enga burði eftir stríðin til að viðhalda stórveldisstöðu sinni í heiminum.
Eftir stríðið hafa tekist sættir með Frökkum og Þjóðverjum og hefur samvinna þessara þjóða verið kjarninn í stofnunum eins og Evrópusambandinu en Frakkar hafa verið hvað harðastir stuðningsmenn þess að auka Evrópusamstarfið á sviði stjórnmála, varnar- og öryggismála.
Flokkur:Frakkland
Flokkur:Evrópusambandslönd
als:Frankreich
fiu-vro:Prantsusmaa
ja:フランス
ko:프랑스
ms:Perancis
simple:France
th:ประเทศฝรั่งเศส
zh-min-nan:Hoat-kok
Þýskaland
Sambandslýðveldið Þýskaland (þýska: Bundesrepublik Deutschland; ) er næst fjölmennasta land Evrópu og mikið iðnaðarveldi. Landið er í miðju Evrópusambandinu og er aðili að NATO. Lönd sem liggja að Þýskalandi eru í réttsælis röð: Danmörk, Pólland, Tékkland, Austurríki, Sviss, Frakkland, Lúxemborg, Belgía og Holland.
Saga Þýskalands
Þýska tungumálið og samkennd meðal Þjóðverja er yfir þúsund ára gömul en sameinað þýskt þjóðríki varð þó ekki til fyrr en með stofnun Þýska keisaradæmisins árið 1871.
Þýskaland rekur uppruna sinn til Verdun-samningsins frá 843 en með honum var Frankaveldi skipt upp í vesturhluta sem varð að Frakklandi nútímans, miðhluta sem tók yfir Norður-Ítalíu, Niðurlöndin og fleiri svæði og austurhluta sem myndaði hið Heilaga rómverska ríki sem einnig hefur verið kallað Fyrsta ríkið. Það var til í ýmsum myndum allt til 1806 en var þó aldrei meira en mjög laustengt bandalag smá konungsríkja og hafði auk þess fleiri þjóðir en þá þýsku innan sinna vébanda.
Á þessum þúsund árum juku Þjóðverjar mjög við áhrif sín í gegnum kaþólsku kirkjuna, Norður-krossferðirnar og Hansasambandið. Árið 1530, eftir að umbótatilraunir mótmælenda innan kaþólsku kirkjunnar mistókust, var ný kirkja mótmælenda stofnuð í mörgum af þýsku ríkjunum. Þetta leiddi til innbyrðis deilna Þjóðverja, 30 ára stríðið sem háð var frá 1618 til 1648 og lauk með Vestfalska friði. Eftir þessi átök reyndust Þjóðverjar illa undirbúnir til að takast á við Napóleon sem réðst inn í lönd Þjóðverja og leysti upp hið Heilaga rómverska ríki. Uppfrá því varð Frakkland að erkióvini Þjóðverja fram yfir Síðari heimsstyrjöld.
Mestu varanlegu áhrifin af upplausn Fyrsta ríkisins voru þau að Austurríki sem hafði þá lengi verið öflugasta þýska ríkið fjarlægðist þau norð og vestlægari. Á árunum 1815 til 1871 samanstóð Þýskaland af tugum sjálfstæðra ríkja en 39 þeirra mynduðu laustengt bandalag sem kallað var Þýska sambandið og entist til 1866 þegar Prússar og Austurríkismenn fóru í stríð.
Árið 1871 var lýst yfir stofnun Þýska keisaraveldisins (Annað ríkið) í Versölum eftir ósigur Frakka í Fransk-prússneska stríðinu, Otto von Bismarck átti stóran þátt í þessu. Öll þau ríki sem áður höfðu myndað Þýska sambandið fyrir utan Austurríki, Liechtenstein og Lúxemborg voru með í keisaraveldinu. Keisaraveldið leið undir lok eftir ósigur Þjóðverja í Fyrri heimsstyrjöld og keisaranum var gert að segja af sér.
Hið lýðræðislega Weimar lýðveldi var svo stofnað 1919 en Þjóðverjar voru ekki sérlega hrifnir af því. Heimskreppan og harðir friðarskilmálar frá Fyrri heimsstyrjöld lögðust þungt á Þýskaland og stjórnmálamenn gátu lítið gert, fylgi and-lýðræðislegra stjórnmálaafla á bæði vinstri og hægri væng stjórnmálanna jókst mjög. Í tvennum þingkosningum árið 1932 fékk Nasistaflokkurinn 37,2% og 33,0% atkvæða og þann 30. janúar 1933 var Adolf Hitler skipaður Kanslari Þýskalands. Eitt af fyrstu verkum Hitlers í embætti var að leggja frumvarp fyrir þingið sem færði honum alræðisvöld og nam stjórnarskrá Weimar lýðveldisins úr gildi í raun.
Nasistar kölluðu veldi sitt Þriðja ríkið og það var við lýði í 12 ár, 1933 – 1945, Hitler hafði öll völd yfir ríkisstjórninni frá því að hann tók einni við embætti forseta Þýskalands. Sú stefna nasista að komast yfir landsvæði í nágrannalöndum (Lebensraum) var ein af mörgum ástæðum fyrir upphafi síðari heimsstyrjaldar þann 1. september 1939. Þýskaland og bandamenn þess unnu stóra sigra í fyrrihluta stríðsins og lögðu undir sig stóran hluta Evrópu. Eftir innrásina inn í Sovétríkin 22. júní 1941 og stríðsyfirlýsingu gegn Bandaríkjunum 11. desember fór að halla undan fæti fyrir Þjóðverja, þeir gáfust upp 8. maí 1945 eftir að Hitler framdi sjálfsmorð í neðanjarðarbyrgi sínu í Berlín þegar her Sovétmanna var að ná borginni á sitt vald. Helförin, skipulögð útrýming gyðinga í Evrópu, var alræmdur partur af stjórnarháttum nasista.
Eftir Heimsstyrjöldina síðari misstu Þjóðverjar mikil landsvæði í austri þar sem nú er Pólland og þurftu milljónir Þjóðverja að flytja sig frá þessum svæðum. Því svæði sem eftir var var skipt í hernámssvæði Bandaríkjamanna, Breta, Frakka og Sovétmanna. Þegar Kalda stríðið hófst var Þýskalandi skipt í tvennt þar sem hernámssvæði Sovétmanna myndaði Þýska alþýðulýðveldið (Deutsche Demokratische Republik) eða Austur-Þýskaland og hernámssvæði hinna þjóðanna myndaði Sambandslýðveldið Þýskaland (Bundesrepublik Deutschland) eða Vestur-Þýskaland. Berlín hafði einnig verið skipt í fjögur hernámssvæði þrátt fyrir að borgin væri öll innan Austur-Þýskalands. Austur-Berlín var gerð að höfuðborg Austur-Þýskalands en Vestur-Berlín varð að eyju sem vesturveldin héldu gangandi. Austur-Þjóðverjar höfðu áhyggjur af því að fólkið í austurhlutanum myndi flýja vestur og byrjuðu því að reisa Berlínarmúrinn og var hann fullreistur 1963 og stóð fram á árið 1989.
Í lok kalda stríðsins voru þýsku ríkin sameinuð á ný 3. október 1990 og höfuðborg Þýskalands á ný flutt til Berlínar. Sameinað Þýskaland er fjölmennasta ríki Vestur-Evrópu og iðnaðarveldi á heimsmælikvarða, það er lykilmeðlimur í Evrópusambandinu og sækist nú eftir föstu sæti í Öryggisráði Sameinuðu þjóðanna.
Markverð fljót í Þýskalandi eru Saxelfur, Rín og Dóná.
Stjórnmál
Þýskaland er samband 16 ríkja sem kallast á þýsku Länder (eintala: Land) eða óformlega Bundesländer (eintala: Bundesland). Hver ríki á fulltrúa í efri deild þýska þingsins, Bundesrat.
þýsku
Ríkin eru:
#Baden-Württemberg
#Bæjaraland (Bayern)
#Berlín (borgríki)
#Brandenburg
#Bremen (borgríki)
#Hamburg (borgríki)
#Hessen
#Mecklenburg-Vestur Pommern (Mecklenburg-Vorpommern)
#Neðra-Saxland (Niedersachsen)
#Norður Rín-Vestfalía (Nordrhein-Westfalen)
#Rheinland-Pfalz
#Saarland
#Saxland (Sachsen)
#Saxony-Anhalt (Sachsen-Anhalt)
#Slésvík-Holsetaland (Schleswig-Holstein)
#Thüringen
Lýðfræði
Opinbert tungumál landsins er þýska en nokkrar málýskur eru til af henni, háþýska og lágþýska eru algengastar í Þýskalandi. Auk opinbera málsins eru nokkur vernduð tungumál í Þýskalandi, þar á meðal danska.
Flokkur:Þýskaland
als:Deutschland
fiu-vro:S'aksamaa
ja:ドイツ
ko:독일
ms:Jerman
roa-rup:Ghirmânii
simple:Germany
th:สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี
zh-min-nan:Tek-kok
Belgía
Belgía (hollenska: België, franska: Belgique, þýska: Belgien) er land í Vestur-Evrópu sem á landamæri að Hollandi, Þýskalandi, Lúxemborg og Frakklandi; auk þess liggur strönd Belgíu að Norðursjó. Belgía liggur á mörkum germönsku og rómönsku Evrópu og skiptist sjálft á milli þessara menningarheima þar sem í norðurhluta landsins, Flandri (Vlaanderen), er töluð flæmska en í syðri hlutanum, Vallóníu (Wallonie) er töluð franska, þýska er töluð í austurhluta landsins. Á mörkum Flandurs og Vallóníu liggur hin tvítyngda höfuðborg landsins, Brussel.
Links
- [http://www.ilotsacre.be Ýmislegt sniðugt um Brussel]
-
als:Belgien
fiu-vro:Belgiä
ja:ベルギー
ko:벨기에
ms:Belgium
simple:Belgium
th:ประเทศเบลเยียม
zh-min-nan:Belgien An Bodach
Is réaltbhuíon an-soiléir é an Bodach, dá ngairtear freisin Oiríon agus an Sealgaire Mór; seans ann gurb í seo an réaltbhuíón is cáiliúla ar an spéir. De bharr na réaltaí lonracha dá cuid, atá ar dhá thaobh an mheanchiorcail neamhaí agus infheicthe ar fud an Domhain, aithnítear an réaltbhuíon seo go huilíoch.
Tá an Bodach ina sheasamh ar bhruach na hAbhann, agus a dhá ghadhar fiaigh (.i. an Madra Mór agus an Madra Beag) in éineacht leis, agus é ag troid leis an Tarbh. In aice láithreach, faightear fiach dá chuid, ar nós an Giorria.
Príomhghnéithe
Tá réaltbhuíon an Bhodaigh lán de réaltaí geala agus réada domhainspéire. Seo iad a leanas cúpla réalta dá cuid:
- Meissa (λ Ori): is í ceann an Bhodaigh í an réalta seo.
- Betelgeuse (α Ori), ar ghualainn dheas an Bhodaigh: is fathach dearg an réalta cháiliúil seo, atá chomh leathan le fithis Iúpatair. Cé gur thug Johannes Bayer "alfa" ar an réalta seo, níl inti ach an dara réalta is gile ar an mBodach. Is amhlaidh gur séréalta (.i. ilréalta faoi shé) í Betelgeuse, ach tá na comhbhaill eile ró-dhoiléir le feiceáil gan dua. Faightear Betelgeuse ar rinn Thriantán an Gheimhridh (i dteannta Procyon agus Sirius).
- Bellatrix (γ Ori): "banghaiscíoch" nó Réalt na hAmasóine mar a deirtear léi. Tá an réalta seo suite ar ghualainn chlé an Bhodaigh.
- Alnitak, Alnilam agus Mintaka (ζ, ε agus δ Ori): comhdhéanann na trí réalta seo an astaireacht cháiliúil dá ngairtear Crios Oiríon - trí réalta geala ina líne. Is féidir réaltbhuíon an Bhodaigh a aithint as na réaltaí seo. As Gaeilge thugtaí ainmneacha éagsúla ar an astaireacht seo ó ham go chéile:
- Crios Oiríon
- an Bhanlámh
- Slat an Rí
- Slat an Bhodaigh
- Slat an Cheannaí
- an Fhearsaid
- Saiph (κ Ori): tá an réalta seo ar ghlúin dheas an Bhodaigh.
- Rigel (β Ori), ar ghlúin chlé an Bhodaigh: is réalta bhán mhór í seo, atá ar cheann de na réaltai is gile ar an spéir. Tá trí chomhbhall in éineacht léi, ach is deacair iad a aimsiú.
- Hatsya (ι Ori), atá ar rinn Chlaíomh Oiríon.
Chlaíomh Oiríon
Cés moite de Betelgeuse, tá na réaltaí is gile ar an mBodach an-chosúil le chéile de réir aoise agus tréithe fisiceacha, rud a thugann orainn a chreidiúint go bhfuil bunús coiteann ag baint leo (féach Gaolmhaireacht Oiríon).
Is mór an áis don lucht réaltóireachta réaltaí an Bhodaigh mar réaltaí treoracha do réaltbhuíonta éagsúla eile. Is féidir fad a chur le líne Chrios Oiríon soir ó dheas go Sirius (α Canis Majoris), agus siar ó thuaidh go Aldebaran (α Tauri. Taispeánann líne trasna an dá ghualainn an treo soir go Procyon (α Canis Minoris). Agus taispeánann líne ó Rigel go Betelgeuse an treo go Castor agus Pollux (α agus β Geminorum).
Réada suntasacha domhainspéire
Ar crochadh ó Chrios Oiríon atá a chlaíomh; séard atá ann ná an ilréalta θ1 Ori, dá ngairtear an Traipéisiam, agus Réaltnéal Oiríon - nó Buaile an Bhodaigh, mar a deirtear leis - in aice láithreach (M42). Is féidir an réad suaithinseach seo a aimsiú ag an tsúil fhornocht agus a fheiceáil go cruinn go bhfuil níos mó ann ná cúpla réalta; trí dhéshúiligh, is féidir a bhreathnú a chuid néalta guairneánacha atá lán de réaltaí nuaghinte, ghás solasmhar agus dheannach.
Is réaltnéal cáiliúil eile é Barnard 33, dá ngairtear Réaltnéal an Chinn Chapaill, in aice le ζ Ori. Réaltnéal dorcha atá ann i gcruth cinn chapaill, agus é idir an Domhain agus léas an réaltnéil ghil IC 434.
Le cois na réaltnéalta seo, tá an iomad réad suimiúil domhainspéire le feiceáil ar an mBodach trí theileascóp beag, ina measc Lúb Barnard, M43, agus an Réaltnéal Lasrach (NGC 2024).
Stair
Ar mbeith ina chruth suntasach dó agus é lán de réaltaí lonracha, is iomaí seansibhialtacht a d'aithin an Bodach, cé gur chonaic siad pictiúirí éagsúla ann de réir a gcreideamh is a miotaseolaíochta féin.
Dar leis na Sean-Suiméaraigh, caora a bhí sa réaltbhuíon seo; agus sa tSean-Sín, tá Oiríon ar cheann de na 28 Xiu (宿) an stoidiaca. Dá ngairtear Shen (參), a chiallaíonn go litriúil "a trí", is dócha gur ainmníodh as na trí réalta ar Chrios Oiríon é. Féach Réaltbhuíonta Síneacha.
Dar leis na Sean-Éigiptigh, ba chíos iad réaltaí an Bhodaigh d'Óisíris, dia an tsolais.
Déantar an-tagairt do "chrios agus chlaíomh" Oiríon sa tseanlitríocht chomh maith leis sa nualitríocht. Baineadh úsáid astu fiú amháin mar shuaitheantais chéime ar éide an 27ú Rannán Coise in Arm na Stát Aontaithe le linn an dá Chogadh Dhomhanda; is amhlaidh gurbh é Maorghinearál John f O'Ryan an chéad cheannasaí a bhí thar an rannán sin.
Miotaseolaíocht
John f O'Ryan, le cúirtéis Leabharlann Réadlann Mairnéalachta na Stát Aontaithe]]
Ní haon iontas é go bhfuil breis agus scéal amháin ag baint le réaltbhuíon an Bhodaigh i miotaseolaíocht na Gréige, ós rud é go bhfuil an oiread sin clú agus cáile air mar réaltbhuíon shuntasach shoiléir.
De réir leagain amháin, rinne Oiríon maíomh go raibh sé féin ar an sealgaire is mó sa domhan. Chuala Héire, bean Shéas, an mhaíomh seo, agus chinn sí ar scairp a chur ar a lorg. Chealg an scairp chun báis é, ach bhí trua ag Séas dó agus d'aistrigh sé ar neamh é. Aistríodh an scairp ar neamh freisin, agus is í réaltbhuíon na Scairpe anois í. Is suimiúil a thabhairt faoi deara go bhfuil an dá réaltbhuíon os comhair a chéile ar an spéir: nuair a bhíonn an ceann amháin ag éirí, bíonn an ceann eile ag dul faoi. Mar sin de, ní féidir leis an scairp Oiríon a chealgadh choíche arís.
Seans ann go raibh an t-ainm "Oiríon" ar an réaltbhuíon seo i bhfad roimh na Sean-Gréagaigh. Deirtear go mb'fhéidir gur ainmníodh an Bodach as an focal Acáidise Uru-anna, a chiallaíonn "Solas na bhFlaitheas". De réir Mhiotaseolaíocht na Measpatáime, ionannaíodh an réaltbhuíon seo leis an leathdhia Gilgamesh, agus é ag troid le "Tarbh na bhFlaitheas" (.i. an Tarbh). Le himeacht aimsire, tógadh an t-ainm isteach sa Ghréigis. Sa chaoi seo, is dócha go dtagann miotas Oiríon ó shuíomh coibhneasta na réaltbhuíonta atá ar an spéir in aice láithreach.
Uaireanta sa Sean-Ré, léiríodh Oiríon mar dhúil mhiotaseolaíoch a raibh trí chorp aige, agus trí lámh [http://www.coldwater.k12.mi.us/lms/planetarium/myth/Ori.gif], dhá chos eisréimneacha agus tríú cos bheag idir an dá cheann acu; bhí na trí chorp ceangailte le chéile ag an mbásta. Cibé scéal é, is dócha go bhfuil baint éigin ag an mBodach - i dteannta cheantar folamh na spéire in aice láithreach (.i. an dá réaltbhuíon nua an-doiléire dá ngairtear an Sioráf is an Lincse) agus i dteannta freisin gnéithe eile ar chomhartha stoidiacach an Chúpla (.i. an Cúpla, an tAra agus an Madra Mór) – le bunús mhiotas bhólacht Geryon, ceann de Dhá Shaothar Déag Earcail.
Sa litríocht
Déantar tagairt don réaltbhuíon seo sna hÓideanna de chuid Horáis, san Odaisé agus san Íliad a chuirtear i leith Hóiméir, agus san Aeniad de chuid Veirgil.
Luaitear é freisin sa dán Paradise Lost de chuid John Milton, agus i Locksley Hall de chuid Tennyson.
Féach fosta
- Aurvandil
Naisc sheachtracha
- [http://www.alcyone.de/SIT/bsc/ Yale Bright Star Catalog]
- [http://homepage.ntlworld.com/robin.gatter/data/Ori.htm an Bodach ar shuíomh Robin Gatter]
- [http://www.ianridpath.com/startales/orion.htm Ian Ridpaths's Star Tales]
- [http://www.coldwater.k12.mi.us/lms/planetarium/myth/orion.html an Bodach agus Miotaseolaíocht an Domhain]
- [http://www.dibonsmith.com/ori_con.htm an Bodach ar shuíomh Richard Dibon-Smith]
- [http://www.astronomical.org/portal/modules/wfsection/article.php?articleid=60 Peoria Astronomical Society: an Bodach]
- [http://www.allthesky.com/constellations/orion/ The Deep Photographic Guide to the Constellations: an Bodach]
- [http://www.seds.org/Maps/Stars_en/Fig/orion.html Léarscáil an Bhodaigh]
- [http://www.earth-history.com/Sumer/sumer-gilgamesh-bull.htm Gilgamesh agus Tarbh na bhFlaitheas]
- [http://members.optusnet.com.au/~gtosiris/page9a.html Bunús an Stoidiaca]
- [http://www.winshop.com.au/annew/Orion.html Suíomh Anne Wright faoin mBodach] Tabhair faoi deara: Dearcadh astralaíoch
an Bodach
ja:オリオン座
ko:오리온자리
th:กลุ่มดาวนายพราน
heavy metal hotels Berlin tablice metal Biuro Rachunkowe Kielce
|
|
|
| :: RELATED NEWS :: |
Hitrost
Hitróst (oznaka v) je v fiziki kontravariantna vektorska količina, ki podaja spreminjanje lege telesa ali snovi v prostoru v . Pojav povzročajo elektroni, ki se gibljejo hitreje kot se giblje svetloba v vodi.]]
Hitróst svetlôbe je osnovna fizikalna konstanta, ki podaja hitrost, s katero se svetloba in drugo elektromagnetn
|
Fizikalna konstanta
Fizikalna konstanta je splošna naravna konstanta, ki jo vzamemo za dano in je ne poskušamo pojasniti z bolj osnovnimi podatki. Njeno vrednost lahko določimo s poskusom.
Osnovne konstante so denimo Planckova konstanta, hitrost svetlobe v praznem prostoru, osnovni naboj ali Avogadrovo število. Pogosto so navedene tudi konstante, ki jih lahko izračunamo iz drugih konstant
|
Osnovne fizikalne konstante
Fizikalna konstanta je splošna naravna konstanta, ki jo vzamemo za dano in je ne poskušamo pojasniti z bolj osnovnimi podatki. Njeno vrednost lahko določimo s poskusom.
Osnovne konstante so denimo Planckova konstanta, hitrost svetlobe v praznem prostoru, osnovni naboj ali Avogadrovo število. Pogosto so navedene tudi konstante, ki jih lahko izračunamo iz drugih konstant
|
Kinematika
Kinemátika je v fiziki veja mehanike, ki opisuje gibanje telesa, ne da bi se spraševala po njegovih vzrokih in bi pri tem upoštevala na primer delovanje zunanjih sil. Pri gibanju se s časom spreminja lega opazovanega telesa glede na okolico. Običajno se omejimo na približek točkastih teles, ki je uporaben, kadar je t
|
Klasična mehanika
Mehánika (tudi klásična mehánika, kadar želimo poudariti razlikovanje od kvantne mehanike ali relativistične mehanike) je veja fizike, ki obravnava gibanje in mirovanje teles ter gibanje teles pod vplivom sil. Zajema
|
Newtonovi zakoni gibanja
Newtonovi zakóni [njútnovi ~] so trije zakoni, s katerimi je angleški fizik Isaac Newton opisal gibanje teles. Predstavljajo temelj dinamike in klasične mehanike.
Newton je zakone prvič formuliral v svojem znanem delu grško thermos - toplota + dynamic - sprememba) je veja fizike, ki preučuje energijo, njeno pretvarjanje med različnimi oblikami, kot je toplota, in sposobnost opravljanja dela. Termodinamika se ukvarja z makroskopskimi sistemi z zelo veliko <
|
Albatani
Abu'Abdalah Mohamed ibn Džabir ibn-Sinan al-Raki al-Harani as-Sabi' Albatani (latinsko Albategnius, Albatenius, Albategnus, Albategni), arabski (Haranski psevdo-Sabejski) astronom in matematik,
- 850, Haran (antično Carrhae), ali blizu Harana, (Battani, Irak), †
|
Al-Hvarizmi
Abu `Abdu-llah Muhammad bin Musa-l-Khuarizmi (arabsko أبو عبد الله محمد بن موسى الخوارزمي), arabski matematik, astronom in geograf,
- 780, Hiva, nekdanji Kvarizem ob
|
|
