:: wikimiki.org ::
| Ástralía |
Ástralía
Samveldið Ástralía, eða Ástralía, (Enska: Commonwealth of Australia eða Australia) er land í heimsálfunni Eyjaálfu, sem einnig heitir Ástralía. Ástralía er eina ríki heims sem nær yfir heilt meginland. Landið er í Breska samveldinu og er drottning Bretlands, jafnframt drottning Ástralíu. Ástralía skiptist í sex fylki og tvö svæði, hvert með sína höfuðborg.
Nafnið
Alþjóðlega nafnið Ástralía er komið úr latneska orðinu australis sem þýðir suðrænt og hefur verið notað síðan að minnsta kosti á 2. öld yfir óþekkta heimsálfu í suðri (terra australis incognito). Breski landkönnuðurinn Matthew Flinders gaf meginlandinu nafnið Terra Australis en fyrir höfðu Hollendingar nefnt það Nova Hollandicus eða Nýja-Holland.
Flinders breytti nafninu í Ástralía (Australia á ensku) á korti sem hann lauk við árið 1804 þegar hann var í haldi Frakka á Máritus. Þegar hann kom aftur heim til Englands árið 1814 og gaf út verk sín var hann neyddur af Bresku flotastjórninni til að breyta nafninu aftur í Terra Australis. Það var svo árið 1824 að Lachlan Macquarie, landsstjóri Nýja Suður Wales náði að sannfæra flotastjórnina um að breyta nafninu opinberlega í Ástralía eftir að hafa gert sér grein fyrir að það væri það nafn sem Flinders líkaði best við.
Saga
Margar mismunandi kenningar eru uppi um það hvenær og hvernig fólk kom fyrst til Ástralíu. Þær kenningar sem vilja rekja mannvist þar lengst aftur halda fram að nútímamaðurinn hafi þróast þar. Þær kenningar njóta þó ekki mikillar hylli og er talið að besta áætlunin sé að fólk hafi komið þangað fyrst fyrir um 53.000 árum. Öruggar leifar um mannvist eru elstar 50.000 í Ástralíu. Lítið er vitað með vissu um sögu Ástralíu frá þeim tíma fram til þegar Evrópumenn komu þangað þar sem frumbyggjarnir þróuðu aldrei með sér ritmál. Portúgalar voru fyrstir Evrópumanna til að sjá heimsálfuna fyrir víst en könnun hófst ekki fyrren á 17. öld. Fyrstir Evrópumanna til að setjast að í Ástralíu voru Bretar sem árið 1788 stofnuðu fanganýlendu þar sem nú er Sydney og um hana nýlenduna Nýja Suður Wales sem náði yfir allt meginland Ástralíu og Tasmaníu fyrir utan Vestur-Ástralíu. Í kjölfar útbreiðslu Breskra byggðarlaga yfir hina nýju nýlendu, voru svo nýjar nýlendur klofnar frá til að mynda Tasmaníu (1825, en hún var þá kölluð Van Diemensland) Suður-Ástralíu (1836), Victoriu (1851) og Queensland (1859). Vestur-Ástralía varð bresk nýlenda árið 1829. Til að byrja með var þróun mjög hæg í hinum nýju nýlendum. Efnahagurinn byggðist aðallega á sauðfjárrækt og sölu afurða svo sem ullar. Árið 1851 uppgötvaðist hinsvegar gull í Ástralíu og síðan þá hefur námagröftur verið meðal helstu atvinnuvega landsins. Upp frá því uxu borgirnar við suður- og austurstrendur landsins hratt, á tíma var Melbourne næst-stærsta borg breska heimsveldisins. Árið 1901 sameinuðust nýlendurnar sex í Samveldið Ástralíu, fullvalda ríki í konungssambandi við Bretland. Deilur risu hinsvegar upp um hvar höfuðborg hins nýja samveldis skyldi vera (bæði Melbourne og Sydney gerðu tilkall til titilsins) en á endanum var sú ákvörðun tekin að Melbourne yrði höfuðborg þangað til Höfuðborgarsvæði Ástralíu yrði stofnað mitt á milli borganna tveggja. Það var gert árið 1911 og Samveldisþingið flutti þangað 1927.
Skipting í Stjórnsýsluumdæmi
1927
Ástralía samanstendur af sex fylkjum, sem eru aðilar að samveldinu, og nokkrum svæðum sem eru að hluta undir stjórn samveldisins en hafa þó mismikla sjálfstjórn. Öll fylkjanna eru á meginlandinu utan eitt, sem er Tasmanía. Tvö svæðana eru á meginlandinu, en hin ekki. Fylki Ástralíu eru eftirfarandi:
- Nýja Suður Wales (höfuðborg Sydney)
- Queensland (höfuðborg Brisbane)
- Suður-Ástralía (höfuðborg Adelaide)
- Tasmanía, (höfuðborg Hobart)
- Vestur-Ástralía (höfuðborg Perth)
- Victoria (höfuðborg Melbourne)
Einungis tvö svæðanna eru á meginlandi Ástralíu. Þau eru:
- Höfuðborgarsvæði Ástralíu (höfuðborg Canberra, sem jafnframt er höfuðborg Ástralíu)
- Norður-svæðið (höfuðborg Darwin)
Svæðin sem eru ekki á meginlandinu eru:
- Jólaeyja
- Kókoseyjur
- Norfolkeyjur
- Heard- og McDonaldeyjur
- Kóralhafseyjasvæðið
- Ástralska Suðurskautssvæðið
Þrjú síðastnefndu svæðin eru því sem næst óbyggð og þau þrjú byggðu utan meginlandsins mjög fámenn.
Náttúra
Suðurskautssvæðið
Sökum einangrunar Ástralíu er náttúra hennar mjög sérstök. Hún er því sem næst eini staðurinn í heiminum, þar sem pokadýr búa villt og einnig þar sem eucalyptus-tré vaxa. Þegar Evrópubúar komu þangað fyrst, trúðu þeir ekki eigin augum, enda náttúran mjög ólík öllu því sem þeir áttu að venjast. Þegar þeir sáu breiðnefinn (enska: platypus) fyrst, trúðu engir þeim heima fyrir, þangað til náðist að fanga einstakling og senda hann til Evrópu. Breiðnefurinn og mjónefurinn eru nefninlega einu tvö spendýrin í heiminum, sem verpa eggjum, og breiðnefurinn hefur þar að auki gogg og sundfit. Eftir að Evrópumenn settust þar að, hafa ýmsar af þessum tegundum dáið út, þar sem þær áttu sér enga óvini í náttúrunni áður en maðurinn kom. Frægust þessara tegunda er Tasmaníutígurinn. Nú er hins vegar markvisst unnið að verndun innlendrar náttúru gagnvart utanaðkomandi áhrifum.
Stjórnsýsla
Tasmaníutígurinn
Eins og fyrr hefur verið sagt, skiptist Ástralía í sjö megin stjórnsýsluumdæmi. Hvert og eitt þeirra hefur einhverja gerð af framkvæmda- löggjafar- og dómsvaldi. Þau eru svo öll undir sambærilegar stofnanir fyrir allt samveldið sett. Með löggjafarvaldið fer Samveldisþingið (enska: Commonwealth Parliament), framkvæmdavaldið einskonar ríkisráð (enska: Executive Council of Australia) og dómsvaldið Hæstiréttur Ástralíu (enska: High Court of Australia). Þessar stofnanir eru allar til húsa í Canberra.
Formlega er æðsti handhafi framkvæmdavalds í Ástralíu landsstjórinn (enska: Governor-General), sem er staðgengill drottningar í landinu. Í raun fer hins vegar ríkisstjórnin með vald hans. Ríkisstjórnin er valin af forsætisráðherranum, sem aftur er valinn af meirihluta þingsins (oftast leiðtogi stærsta flokksins). Forsætisráðherra Ástralíu nú (2004) er John Howard. Landsstjórinn er Michael Jeffery.
Með ljöggjafarvald fyrir Samveldið fer Samveldisþingið. Það skiptist í tvær deildir, Fulltrúadeild og Öldungadeild. Einnig telst Drottningin formlega vera hluti þingsins. Í öldungadeildinni eiga sæti 12 fulltrúar frá hverju fylki, og tveir frá hvoru svæði (territory). Fulltrúadeildin hefur um tvöfalt fleiri eða 150 þingmenn. Samkvæmt stjórnarskrá hafa báðar deildirnar sömu möguleika til að leggja fram lagafrumvörp (fyrir utan þau sem snúa að ríkisfjármálum) og þurfa báðar deildir að samþykkja öll frumvörp áður en þau geta orðið að lögum. Samkvæmt venju eru langflest frumvörp þó lögð fram af ríkisstjórninni, og þar með í fulltrúadeild, en síðan samþykkt í öldungadeild.
Hæstiréttur Ástralíu er aðallega stjórnlagadómstóll, en líka efsta stigs áfrýjunardómstóll Ástralíu. Hann er skipaður sjö dómurum og forseti réttarins er Anthony Murray Gleeson.
Lýðfræði
Ástralir eru flestir komnir af Evrópumönnum. Að hluta til af föngum, sem sendir voru þangað, og fangavörðum þeirra, en aðallega fólki sem fluttist þangað á 19. öld og upphafi þeirrar tuttugustu, þá einkum í tengslum við gullæðið. Aðeins eitt prósent Ástrala eru af frumbyggjum komnir, en þeim var markvisst fækkað þegar Evrópumenn fluttust þangað. Búa flestir frumbyggjar í Nýja Suður Wales og Queensland, en á strjálbýlli svæðum landsins eru einnig sérstök verndarlönd frumbyggja. Innan eins slíks er hinn frægi klettur Uluru (einnig þekktur sem Ayers-klettur). Sjö prósent Ástrala eru innflytjendur frá Asíu.
Um þrír fjórðu Ástrala eru kristnir, flestir tilheyra Biskupa- eða Kaþólsku kirkjunum með fjórðung hvor.
Menning og fjölmiðlar
Löngu áður en að Evrópumenn komu til Ástralíu var þar komin upp blómleg menning frumbyggja, en með komu Evrópumanna náði þeirra menning yfirhöndinni, sem hún hefur haft æ síðan. Á undanförnum árum hefur þó verið lagt meira og meira upp úr menningu frumbyggja, þar sem þeirra hefðbundnu aðferðir við til dæmis tónlistar- og myndlistarsköpun eru gjörólík þeim Evrópsku. Evrópskættuð menning er þó enn, eins og fyrr segir, sterkust í Ástralíu og er einmitt mikil gróska þar í klassískri tónlist meðal annars með starfandi sinfóníuhljómsveit í hverri höfuðborg. Þaðan koma líka mikið af dægurtónlistarflytjendum sem eru heimsfrægir, svo sem hljómsveitirnar Bee Gees og AC/DC eða hinar nýrri hljómsveitir Jet og The Vines. Kvikmyndagerð er ansi mikil í Ástralíu, þó hún vekji sjaldan heimsathygli. Nú til dags er Ástralía þó þekktust í kvikmyndaheiminum fyrir að vera vinsæll tökustaður og að þaðan koma margir leikarar sem síðan hafa selgið í gegn í Hollywood. Matarmenning Ástrala er komin af Evrópskum rótum, en hefur þróast í samræmi við loftslagið: Þar eru grill (Barbie, á áströlsku) mikilvægt menningarfyrirbæri og oft eru mikil matarboð látin snúast í kring um slík.
Í Ástralíu eru rekin 5 sjónvarpsstöðvanet sem ná yfir allt landið, þar af tvö ríkisrekin (ABC og SBS), og þrjú net áskriftarssjónvarpsstöðva, einnig yfir allt landið. Í öllum helstu borgum kemur út dagblað, og tvö dagblöð koma út yfir allt landið, The Australian og The Australian Financial Review. Flestir prentmiðlar, þar á meðal öll helstu dagblöð, eru í eigu annaðhvort News Corporation (fyrirtækis Rupert Murdochs), eða fyrirtækja á vegum John Fairfax. Út af þessari fákeppni er Ástralía í 31. sæti á lista Fréttamanna án landamæra yfir frelsi blaðamanna.
Tenglar
- [http://www.australia.gov.au Vefsíða áströlsku ríkisstjórnarinnar] (á ensku)
- [http://www.travelconsumer.com/countries/australia.htm Ferðasíða um Ástralíu] (á ensku)
Flokkur:Eyjaálfa
Flokkur:Ástralía
Flokkur:Eyjaálfulönd
ja:オーストラリア
ko:오스트레일리아
zh-min-nan:Ò-tāi-lī-a
ms:Australia
simple:Australia
th:ประเทศออสเตรเลีย
Enska
Enska (enska: English; ) er vestur-germanskt tungumál sem á rætur að rekja til margra tungumála, þá sér í lagi latínu, forn-norrænu, grísku, og keltnesku.
Enska er töluð víða í heiminum, og er opinbert mál á Englandi, Írlandi, Skotlandi, Wales, Nýja Sjálandi, Ástralíu, Suður-Afríku, Bandaríkjunum, Kanada og nokkrum öðrum löndum.
Þróunarsögu ensku er skipt í þrjú tímabil. Elst er forn-enska (Old English), sem er einnig kölluð engilsaxneska eftir hinum germönsku Englum og Söxum sem réðu ríkjum á Englandi frá 5. öld og fram á víkingaöld. Mið-enska var töluð eftir komu víkinga og fram að þeim tíma þegar prentsmiðjur urðu algengar. Eftir tilkomu prentsmiðjanna hefur verið talað það mál sem við þekkjum nú (nútímaenska).
Dæmi um ensku
Forn-enska er töluvert líkari íslensku en nútímaensku, eins og sjá má á þessu ljóðbroti úr Bjólfskviðu frá 8. öld:
:Ða se ellengæst earfoðlice
:þrage geþolode, se þe in þystrum bad,
:þæt he dogora gehwam dream gehyrde
:hludne in healle; þær wæs hearpan sweg,
:swutol sang scopes. Sægde se þe cuþe
:frumsceaft fira feorran reccan,
:cwæð þæt se Ælmihtiga eorðan worhte,
:wlitebeorhtne wang, swa wæter bebugeð,
:gesette sigehreþig sunnan ond monan
(Úr ljóðinu um óvættinn Grendel)
Þegar þetta er borið saman við nýrri ensk verk má sjá hversu hratt enskan fjarlægist íslenskuna:
:Ich was in one sumere dale,
:in one suthe diyhele hale,
:iherde ich holde grete tale
:an hule and one niyhtingale.
(Úr „The Owl and the Nightingale“, skrifað c.a. 1260)
Svo eru nútímaverkin öllu líkari því sem við þekkjum í dag. Þetta dæmi er eftir Jonathan Swift, sem þekktastur er fyrir að hafa skrifað Ferðir Gúllívers á 18. öld:
:I shall now therefore humbly propose my own thoughts, which I hope will not be liable to the least objection.
En ögn eldri dæmi um nútíma ensku koma upp um fortíð málsins, eins og sést hér í broti úr „Fönixinn og skjaldbakan“ eftir William Shakespeare (c.a. 1586)
:Let the bird of lowdest lay,
:On the sole Arabian tree,
:Herauld sad and trumpet be:
:To whose sound, chast wings obay.
:But thou, shriking harbinger,
:Foule precurrer of the fiend,
:Augour of the fevers end,
:To this troupe come thou not neere.
Notkun í nútímanum
Sökum mikillar útbreiðslu enskunnar og töluverðrar innbyrðis einangrunar mælanda þess, hafa orðið til margar mismunandi mállýskur sem hafa einkennandi raddblæ, framburð og orðaforða. Til dæmis eru til mörg orð í ástralskri ensku sem að enginn í Kanada myndi nota í daglegu máli, og öfugt.
Til þess að sporna við þessari þróun hóf Oxford háskólinn útgáfu á Oxford English Dictionary, sem talin er vera yfirgripsmesta nútíma enska orðabókin. Hún var fyrst gefin út árið 1884, en hefur síðan þá verið stækkuð mjög til þess að ná yfir allar helstu orðmyndir sem koma fyrir í málinu allt aftur til upphafs nútímaensku.
Tenglar
Flokkur:Germönsk tungumál
als:Englische Sprache
ja:英語
ko:영어
ms:Bahasa Inggeris
simple:English language
th:ภาษาอังกฤษ
zh-min-nan:Eng-gí
HeimsálfaHeimsálfa er stór samfelldur landmassi á Jörðinni. Engin nákvæm skilgreining er til á heimsálfu en nokkur skilyrði eru oftast höfð til hliðsjónar: landsvæðið verður að vera stórt, ofan sjávar, með greinanleg landfræðileg mörk. Þar sem skilgreininguna skortir eru ekki allir sammála um hver fjöldi heimsálfanna er í raun og hafa tölur frá 4 til 7 verið nefndar í því samhengi, algengast er að miða við 6–7.
Mest er deilt um það hvort að Asía og Evrópa séu ein (Evrasía) heimsálfa eða tvær, það sama gildir um skiptingu Ameríku í Suður– og Norður–Ameríku. Nokkrir landfræðingar hafa einnig lagt til að Afríka og Evrasía skuli teljast til einnar heimsálfu (Evrafrasíu).
Eyjar eru annað vandamál við skilgreiningu heimsálfa, þær eru oft sagðar tilheyra þeirri heimsálfu sem þær eru næstar, það á við um t.d. Stóra-Bretland í Evrópu og Japan í Asíu. Aðrar eyjar eru skilgreindar sem úthafseyjar utan heimsálfa. Eyjaálfa er hugtak sem notað hefur verið yfir úthafseyjar á Kyrrahafi og er stundum talin heimsálfa með Ástralíu og stundum utan heimsálfa. Hvað Ísland varðar þá eru rökin fyrir því að það tilheyri Evrópu menningarleg og söguleg frekar en jarðfræðileg eða landfræðileg þar sem það væri kannski betur skilgreint sem hluti N–Ameríku eða bara utan heimsálfa.
Algengar skilgreiningar á heimsálfunum eru:
:7 álfur: Afríka, Asía, Ástralía (Eyjaálfa), Evrópa, Norður–Ameríka, Suður–Ameríka og Suðurskautslandið.
:6 álfur: Afríka, Ástralía (Eyjaálfa), Evrasía, Norður–Ameríka, Suður–Ameríka og Suðurskautslandið.
:6 álfur: Afríka, Ameríka, Asía, Ástralía (Eyjaálfa), Evrópa og Suðurskautslandið.
:5 álfur: Afríka, Ameríka, Ástralía (Eyjaálfa), Evrasía, og Suðurskautslandið.
:4 álfur: Ameríka, Ástralía (Eyjaálfa), Evrafrasía, og Suðurskautslandið.
Flokkur:Landafræðihugtök
ja:大陸
ko:대륙
ms:Benua
simple:Continent
th:ทวีป
zh-min-nan:Tāi-lio̍k
2. öld2. öldin
Holland
Konungsríkið Holland er land í Evrópu við Norðursjó sem á landamæri að Þýskalandi og Belgíu. Landið var efnahagslegt stórveldi á 16. til 18. öld.
Landið er mjög flatt og hlutar þess liggja undir sjávarmáli, enda er landið í raun óshólmar Rínarfljóts. Hollendingar hafa reist mikla stíflugarða og landfyllingar til að draga úr hættu á flóðum. Landið er einnig með þeim þéttbýlustu í veröldinni. Holland er frægt fyrir síki sín, vindmyllur, túlípana og tréklossa og einnig töluvert frjálslyndi í félagslegum efnum. Landið hýsir Alþjóðadómstól Sameinuðu þjóðanna og þó að höfuðborgin sé skilgreind í stjórnarskránni sem Amsterdam þá hefur ríkisstjórn landsins í raun aðsetur í Haag.
Á íslensku og fleiri tungumálum er vísað til landsins sem Hollands en það er þó líklegt að það gæti móðgað einhverja íbúa landsins þar sem Holland nær strangt til tekið einungis til héraðanna í mið og vesturhluta landsins. Þetta er ekki ólíkt því að tala um allt Bretland sem England. Hlutlausara heiti sem notað er í flestum tungumálum er Niðurlönd sem á íslensku hefur hinsvegar verið notað sem samheiti yfir Benelux löndin þrjú, Holland, Belgíu og Lúxemborg.
Flokkur:Holland
[[got:
1804
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
- 12. febrúar - Immanuel Kant, þýskur heimspekingur (f. 1724).
Flokkur:1804
ko:1804년
nb:1804
simple:1804
1814
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
- Napoléon Bonaparte er sendur í útlegð til Elbu.
- Vínarfundurinn hefst.
- 28. mars - Guillotine, sem fann upp fallöxina, jarðsettur í Frakklandi.
- 17. maí - Stjórnarskrá Noregs undirrituð.
Fædd
Dáin
Flokkur:1814
ko:1814년
nb:1814
1824
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
- 26. júní - William Thomson, breskur stærð- og eðlisfræðingur (d. 1907).
Dáin
Flokkur:1824
ko:1824년
nb:1824
simple:1824
Nýja Suður WalesNýja Suður-Wales er eitt sex fylkja í Ástralíu. Höfuðborg þess er Sydney. Nýja Suður-Wales var upphaflega stofnað sem fyrsta nýlenda Breta í Ástralíu, 1788 og náði þá frá austurströndinni þangað sem í dag er Vestur-Ástralía. Síðan voru smámsaman af henni tekin landsvæði sem mynduðu Victoriu, Suður-Ástralíu, Queensland og Tasmaníu. Enn síðar, við stofnun Samveldisins Ástralíu 1901 var svæðið fyrir Höfuðborgarsvæði Ástralíu tekið úr fylkinu og þar stofnuð höfuðborgin Canberra. Í dag er það fjölmennasta fylkið og helsta miðstöð bæði menningar- og efnahagslífs Ástralíu.
Flokkur:Ástralía
ja:ニューサウスウェールズ州
ko:뉴사우스웨일스 주
Portúgal
Lýðveldið Portúgal er land í Suðvestur-Evrópu á vesturströnd Íberíuskagans. Portúgal á landamæri að Spáni og strönd þess liggur að Atlantshafi. Nokkrir eyjaklasar á Atlantshafi tilheyra einnig Portúgal, þeirra stærstir eru Azoreyjar og Madeira.
Sumir telja nafn landsins koma úr latnesku, Portus Cale, sem þýðir falleg höfn á meðan aðrir telja það koma frá aröbum, sem eitt sinn réðu landinu. Samkvæmt því er upphaflegt heiti landsins Portugalia, sem einfaldlega þýðir appelsína.
Á 15. og 16. öld var Portúgal efnahagslegt, stjórnmálalegt og menningarlegt stórveldi þegar yfirráðasvæði þess teygði sig um allan heiminn. Veldi þessi hnignaði hins vegar nokkuð hratt eftir að önnur nýlenduveldi komu til sögunnar.
Portúgal dagsins í dag á rætur sínar að rekja til byltingar árið 1974 þar sem einræðisstjórn landsins var steypt af stóli. Frá því landið gekk í Evrópubandalagið (nú Evrópusambandið) árið 1986 hafa framfarir í landinu verið miklar, þrátt fyrir að landið sé enn annað af tveimur fátækustu löndum Vestur-Evrópu.
Saga landsins
Um þúsund árum fyrir Krist gerðu Keltar innrás í Portúgal frá Mið-Evrópu og blönduðust þeim sem fyrir voru í landinu, íberum. Grískir landkönnuðir nefndu landið „Ophiussa“ (gríska fyrir „land naðranna“), sennilega þar sem innfæddir tilbáðu nöðrur. Árið 238 f.Kr. réðu Karþagómenn yfir íberíuströndinni. Frá þeim tíma réðu nokkrir ættbálkar yfir svæðinu, þeirra helstri Lúsitaníumenn, sem bjuggu á milli ánna Douro og Tagus, og Kalaicianir sem lifðu norður af ánni Douro ásamt öðrum ættbálkum. Fönikíumenn stofnuðu einnig nýlenduna Conii í suðurhluta landsins og síðar námu Keltar land í Alentejo-svæðinu í suðurhluta landsins.
Árið 219 f.Kr. réðust fyrstu rómversku hersveitirnar inn á Íberíuskagann og hröktu Karþagómenn burtu í púnversku stríðunum. Innan 200 ára höfðu Rómverjar svo náð yfirráðum yfir mestum hluta skagans.
Rómverjar treystu vald sitt yfir landinu í suðri næstu áratugina með stuðningi manna í Conii. Árið 194 f.Kr. hófst hins vegar uppreisn í norðurhluta landsins þar sem Lúsitaníumenn og aðrir ættbálkar héldu aftur af Rómverjum, náðu af þeim landi og réðust inn í höfuðborg Conii til að hefna fyrir stuðning þeirra við Róm. Viriathus, sem sagður er hafa fæðst í fjöllum Lorica (Loriga) í miðhluta landsins, hrakti svo Rómverja á brott úr landinu. Róm sendi margar herdeildir til að kljást við uppreisnaröflin og koma aftur á stjórn en tókst það ekki fyrr en þeir náðu að telja Lúsítaníumenn til að drepa sinn eigin leiðtoga. Lúsitaníu óx hins vegar ásmeginn og margar af þeim borgum Portúgal sem enn standa voru stofnaðar á þessum tíma. Árið 73 e.Kr. hlaut Lúsitanía stöðu rómverks héraðs.
Á fimmtu öldinni gerðu germanskir þjóðflokkar, barbarar, innrás á Íberíuskagann. Einn af þeim, Suevi þjóðflokkurinn, lagði hins vegar niður vopn og stofnaði konungsríki, með Bracara Augusta sem höfuðborg, á svæði sem svarar u.þ.b. Portúgals í dag. Síðar náðu Vísigotar yfirráðum yfir þessu konungsríki og sameinuðu skagann.
Árið 711 réðust márar inn á skagann og gerðu þar með út um konungsríki vísigota. Margir fyrirmenn í röðum vísigota flúðu til Asturian hásléttunnar (þar sem nú er Spánn) þaðan sem þeir ráðgerðu að endurheimta landið úr höndum mára.
Árið 868 náði Vímara Peres greifi yfirráðum á svæðinu milli Minho og Douro ánna (þar á meðal yfir þeirri borg sem varð fyrsta höfuðborg landsins, Portucale - þar sem í dag er borgin Porto). Landið varð þar með þekkt sem Portucale (þ.e. Portugal).
Landsvæði
Skipting landsins er nokkuð flókin. Því er skipt í 308 sveitarfélög (concelhos) og þeim er skipt í yfir 4.000 hreppa (freugesias). Þeir falla síðan í yfirflokka þar sem sumir hafa að gera með stjórnun þeirra en aðrir með hlutverk (s.s. ferðamannasvæði).
Mikilvægasta skiptingin var gerð árið 1976, þegar landinu var skipt í Portúgal meginlandsins og eyjaklasana tvo (Azoreyjar og Madeira) sem í dag njóta sjálfsstjórnar.
Þéttbýli er skipt í þrjá hluta:
- Stórborgarsvæði (Grandes Áreas Metropolitanas) - Borgir/landsvæði með yfir 350.000 íbúa
- Lissabon - 2.547.665
- Porto - 1.509.958
- Braga, Minho - 754.830
- Aveiro - 460.157
- Coimbra - 430.845
- Faro, Algarve - 391.819
- Viseu - 354.162
- Þéttbýliskjarnar (Comunidades Urbanas) - yfir 150.000 íbúar.
- Oeste, Vale do Sousa, Leiria, Lezíria do Tejo, Baixo Alentejo, Trás-os-Montes, Centro Alentejo, Baixo Tâmega, Douro, Médio Tejo, Beiras, Beira Interior Sul og Alto Alentejo;
- Bæir (Comunidades Intermunicipais) - (undir 150.000 íbúar
- Pinhal og Vale do Minho.
Menntakerfi landsins
Menntakerfi landsins er skipt niður í Forskóla (Pré-Escolar) fyrir börn undir 6 ára aldri, Grunnskóla (Ensino Básico), sem samanstendur af þremur stigum sem samtals telja 9 ár, Framhaldsskóla (Ensino Secundário) sem tekur þrjú ár og Háskóla og tækniskóla (Ensino Superior). Menntun er ókeypis og 9 ára skólaganga er skylda. Frumvarp til laga hefur verið lagt fram í Portúgalska þinginu um að börn verði að ganga í skóla þar til þau nái fullorðinsaldri (18 ára aldri). 6,7% þjóðarinnar er ólæs, nær eingöngu eldra fólk.
Fyrsti háskóli Portúgals– The Estudo Geral (Í dag Háskólinn í Coimbra) – var stofnaður þann 1. mars, 1290 í Lissabon samkvæmt tilskipun frá Dinis konungi og er næstelsti háskóli í Evrópu. Háskólinn var fluttur til Coimbra árið 1308, og fluttist svo nokkrum sinnum aftur á milli borganna tveggja allt til ársins 1537. Árið 1559 var Háskólinn í Évora stofnaður af Henrique kardinála sem síðar átti eftir að verða konungur Portúgals og laut skólinn stjórnar Jesúíta. Á 18. öld lokaði Marquês de Pombal háskólanum í Évora í tilraun til að minnka völd Jesúíta í landinu. Á 19. öld voru mýmargir skólar stofnaðir, t.a.m. Tækniskólinn (Escola Politécnica) og Iðnskólinn (Escola Industral), báðir staðsettir í Lissabon.
Þegar lýðveldi skaut rótum í landinum voru margir þessara skóla innlimaðir í Háskólann í Lissabon og Háskólann í Portó. Á 6. áratuginum var Kaþólski háskólinn stofnaður, og var hann fyrsti skólinn sem ekki var rekinn af Portúgalska ríkinu.
Mesta fjölgun háskóla varð þó á 7. áratugi 20. aldar þegar skólar líkt og Háskólinn í Aveiro og Háskólinn í Minho voru stofnaðir, ásamt mörgum einkaskólum.
Portúgölsk stjórnvöld
Stjórnvöld landsins samanstanda af forseta lýðveldisins, þinginu, ráðherrum (ríkisstjórninni) og dómskerfinu.
Forseti landsins, sem jafnframt er yfirmaður hers landsins, er kosinn til fimm ára í senn af þjóðinni. Völd forsetans felast í skipun forsætisráðherra, sem jafnframt er kosinn af þinginu, sem og annarra ráðherra, sem tilnefndir eru af forsætisráðherranum. Forsetinn getur leyst upp ríkisstjórnina, líkt og gerðist í upphafi ársins 2005, sem og þingið. Þessi völd eru þó háð takmörkunum þar sem forsetinn verður fyrst að ráðfæra sig við ríkisráðið sem samanstendur af sex fyrrum forsetum lýðveldisins og tíu borgurum, fimm sem forsetinn tilnefnir og fimm sem tilnefndir eru af þinginu. Algengast er að forsetinn beiti valdi sínu þegar hann samþykkir eða hafnar löggjöfum þingsins.
Þingið (Assembleia da República á portúgölsku) starfar í einni málstofu og samanstendur af 230 þingmönnum sem þjóna til fjögurra ára í senn. Hlutverk þingsins er að setja lög í landinu og forseti þess er handhafi forsetavalds að forsetanum fjarverandi.
Forsætisráðherra landsins fer fyrir ríkisstjórninni og tilnefnir ráðherra. Þegar ný ríkisstjórn er kjörin hefur hún þær skyldur að útlista stefnu sína í stórum dráttum og leggja hana fyrir þingið. Ef meirihluti þingsins hafnar ekki stefnu forsætisráðherrans telst það staðfesting á ríkisstjórninni.
Dómstólar landsins starfa á nokkrum stigum, þar sem hæstiréttur fer með æðsta dómsvald.
Tveir stjórnmálaflokkar eru ráðandi í landinu, sósíalistaflokkurinn PS (Partido Socialista) og sósíaldemókratar PSD (Partido Social Democrata, sem báðir fylgja sömu stefnu í grunninn. Báðir flokkarnir styðja nána samvinnu evrópulanda og leggja mikla áherslu á frjálsan markað og félagslega þætti. Aðrir flokkar sem eiga sæti á þingi eru: kommúnistar PCP (Partido Comunista Português), alþýðuflokkurinn PP (Partido Popular), vinstriflokkurinn BE (Bloco de Esquerda) og umhverfissinnar PEV (Partido Ecologista Os Verdes). Allir eru þeir vinstri flokkar utan alþýðuflokkinn, PP. Árið 2005 vann sósíalistaflokkurinn stórsigur í kostningum og hefur hreinan meirihluta á þingi (121 þingsæti). Forsætisráðherra landsins er José Sócrates.
Portúgalskur almenningur er afar hallur undir Evrópusambandið og samstarf evrópuþjóða, en 60% landsmanna segjast styðja sambandið.
Trú er sterk í landinu sem sést einna best á því að lög gegn fóstureyðingum eru ströng og fóstureyðingar aðeins leyfðar ef um nauðgun er að ræða eða þar sem líf móðurinnar kann að vera í hættu. Árið 1998 var haldin þjóðaratkvæðagreiðsla um málið, þar sem 49% þjóðarinnar vildi leyfa fóstureyðingar og 51% var á móti. Allar líkur eru á því að önnur þjóðaratkvæðagreiðsla verði haldin árið 2006. Samkynhneigðir njóta nú aukinna réttinda en aðeins eftir tilskipun frá Evrópusambandinu þar um.
Menning landsins
Menning Portúgals er undir áhrifum af þeim mörgu straumum og stefnum sem landið hefur orðið fyrir á síðustu 1000 árum, ekki hvað síst frá nýlendum sínum.
Þetta sést hvað best í þeim mörgu hátíðum sem eiga rætur sínar að rekja til heiðinna siða og rómverja en sem hafa þróast yfir í hátíðir til heiðurs kristnum dýrlingum.
Portúgölsk tónlist er samsuða margra strauma. Þekktasta form hennar er án efa Fado, þunglyndisleg og tregablandin tónlistarstefna sem óx og dafnaði bæði meðal lægri stétta landsins sem og í háskólasamfélagi þess. Það orð sem best lýsir tónlistinni er portúgalska orðið saudade. Orðinu saudade (sem helst væri þýtt með hryggð) er ætlað að lýsa þeirri sammannlegri tilfinningu sem felst í því að vera ástfanginn af einhverjum eða einhverju sem maður er fjarri. Þrátt fyrir að stefnan teljist portúgölsk á hún væntanlega uppruna sinn í afrískum þrælasöngvum ásamt tónlist portúgalskra sjómanna, auk þess sem hún hefur orðið fyrir áhrifum af arabískum söngvum. Fado skiptist í tvær meginstefnur: Þá sem á uppruna sinn í höfuðborginni, Lissabon, og þá sem má rekja til háskólabæjarins Coimbra. Fyrrnefnda stefnan var talin tónlist alþýðunnar og flytjendurnir voru yfirleitt konur, á meðan sú síðari var tók sig alvarlegar, var hástemmdari og yfirleitt flutt af karlmönnum. Frægustu fadosöngvarar landsins eru Amália Rodrigues, Mariza, Ana Moura, Cristina Branco, auk hljómsveitarinnar Madredeus.
Vinsælasta tónlistin í dag er annars popp- og rokktónlist ásamt tónlist sem kallast hipp hopp tuga (sambland hipp hopps, afríkanskrar tónlistar og reggís) þar sem flytjendurnir eru aðallega af afríkönskum uppruna, og hins vegar pimba, einföld alþýðutónlist sem aðallega er vinsæl í smábæjum og þorpum landsins.
Bókmenntir Portúgals hafa þróast frá 13. öld, þegar hljóðfæraleikarar ferðuðust um og fluttu kvæði fyrir þá sem vildu heyra. Dáðasti rithöfundur landsins er sennilega Luís de Camões (1524 – 1580) sem skrifaði söguljóðið Os Lusíadas á ferðum sínum um Afríku og Asíu. Annað vinsælt ljóðskáld er Fernando Pessoa (1888 – 1935) sem skrifaði ljóð undir mörgum dulnefnum þar sem hann spann upp karaktera sem jafnvel rifust sín á milli á prenti. Meðan annarra frægra rithöfunda landsins eru Almeida Garrett, Alexandre Herculano, Eça de Queirós, Sophia de Mello Breyner Andresen, António Lobo Antunes og José Saramago, sem hlaut Bókmenntaverðlaun Nóbels árið 1998, fyrstur portúgalskra rithöfunda.
Byggingarlist landsins hefur orðið fyrir miklum utanaðkomandi áhrifum í gegnum aldirnar og því erfitt að staðsetja hana. Ýmsir borgarhlutar, og jafnvel heilu borgirnar (líkt og Sintra) eru á heimsminjaskrá UNESCO. Portúgal státar af einum fremsta arkitektaskóla heims, sem einfaldlega kallast Escola do Porto, eða Portóskólinn.
Matarmenning
Hvert landsvæði hefur sína sér rétti sem oftast innihalda kjöt eða fisk. saltfiskur er sérstaklega vinsæll í landinu (bacalhau á portúgölsku) enda sagt að Portúgalir kunni 365 leiðir til að elda saltfisk. Bacalhau à Brás og Bacalhau à Gomes de Sá eru vinsælustu aðferðirnar. Einnig er mikið um sætindi, sem oftar en ekki eru drukkin með sterku kaffi. Portúgalir hafa einnig þróað sína eigin skyndibitamenningu, Francesinha þar vinsælasti rétturinn (nafnið merkir lítil frönsk stúlka), gerður úr brauði, pylsum, kjöti og sósu sem samanstendur af viskíi og bjór.
Portúgölsk vín hafa verið flutt út síðan á dögum rómverja. Þrátt fyrir að hafa unnið til alþjóðlegra verðlauna er sagt að portúgalir kunni ekki að markaðsetja vín enda eru þau illfáanleg í mörgum löndum. Helstu vínin eru Vinho Verde (óþroskað hvítvín), Vinho Alvarinho (sérstök gerð hvítvíns) og Vinho do Alentejo (vín frá Alentejo svæðinu, oft talin þau bestu í Portúgal). Portúgal, nánar tiltekið norðurhluti landsins í kringum Porto og ána Douro, er einnig þekktur fyrir púrtvínsgerð, þó svo flestar púrtvínsverksmiðjur landsins séu í eigu Englendinga.
Íþróttir
Fótbolti er langvinsælasta íþrótt landsins, enda hefur landið yfirleitt verið ofarlega á heimslista FIFA. Portúgal hefur alið af sér marga þekkta fótboltamenn, þá helsta: Luís Figo, Eusébio, Rui Costa, Pauleta og Cristiano Ronaldo. Hjólaskautahokkí er einnig vinsælt, enda Portúgal það land sem hefur unnið flesta titla á því sviði. Golf er einnig mikið stundað í landinu, aðallega í suðurhlutanum í kringum ferðamannakjarna, sem og blak og strandfótbolti.
Landamæradeilur við Spán
Portúgal á í landamæradeilum við nágranna sinn, Spán, um Olivença svæðið í suðurhluta landsins (Olivenza á spænsku). Árið 1815 samþykktu Spánverjar að skila svæðinu aftur til Portúgala en það hefur ekki verið gert enn þann dag í dag og ítreka Portúgalir reglulega þá kröfu sína að landssvæðinu verði skilað. Síðast var fjallað um málið á portúgalska þinginu árið 2004. Samkvæmt alþjóðalögum telst Olivença til Portúgals, þrátt fyrir að hafa verið undir spænskri stjórn frá árinu 1801.
Flokkur:Portúgal
als:Portugal
ja:ポルトガル
ko:포르투갈
ms:Portugal
simple:Portugal
th:สาธารณรัฐโปรตุเกส
zh-min-nan:Portugal
17. öldAldir: 15. öldin - 16. öldin - 17. öldin - 18. öldin - 19. öldin
17. öldin er tímabilið frá byrjun ársins 1601 til loka ársins 1700. Venjulega er sagnfræðilega tímabilið nýöld sagt hefjast um miðja 17. öld.
Helstu atburðir og aldarfar
nýöld í Nýja heiminum, Virginía, var skírð í höfuðið á „meydrottningunni“, Elísabetu I, og fyrsta landnemabyggðin Jamestown í höfuðið á Jakobi I. Skipið Mayflower flutti þangað pílagríma frá Plymouth árið 1621, en það var hugsanlega áður notað sem fiskiskip á Íslandsmiðum. ]]
- Vísindabyltingin átti sér stað á tímabilinu og raunhyggja varð ráðandi í vísindum.
- Kaupauðgisstefnan var ríkjandi hugmyndafræði í viðskiptum. Verslun og iðnaður voru bundin sérréttindum sem fengust með leyfisbréfum.
- Einveldishugmyndir voru áberandi í konungsríkjum Evrópu. Lénsveldi og aðli hnignaði en ríkisvald styrktist.
- Þrjátíu ára stríðið átti sér stað í Evrópu frá 1618-1648.
- Blómaskeið sjóræningja var á seinni hluta aldarinnar, sérstaklega í Karíbahafi.
- Ottómanar ríktu yfir Miðjarðarhafi og vald Englendinga óx á Atlantshafinu, en nýlendustórveldin Spánn og Portúgal veiktust.
- Hreintrúarstefna (púritanismi) var áberandi á fyrri hluta aldarinnar, en heittrúarstefna (píetismi) á þeim síðari í löndum mótmælenda.
- Galdrafárið náði hámarki og lauk undir lok tímabilsins, en tímabilið frá 1654-1690 er oft kallað brennuöld í Íslandssögunni, þegar menn voru brenndir á báli fyrir kukl.
- Jedótímabilið, eða lénsveldi samúræja hefst í Japan árið 1603.
- Í Kína tók Mansjútímabilið við af Mingtímabilinu árið 1644.
Ár 17. aldar
1601
1602
1603
1604
1605
1606
1607
1608
1609
1610
1611
1612
1613
1614
1615
1616
1617
1618
1619
1620
1621
1622
1623
1624
1625
1626
1627
1628
1629
1630
1631
1632
1633
1634
1635
1636
1637
1638
1639
1640
1641
1642
1643
1644
1645
1646
1647
1648
1649
1650
1651
1652
1653
1654
1655
1656
1657
1658
1659
1660
1661
1662
1663
1664
1665
1666
1667
1668
1669
1670
1671
1672
1673
1674
1675
1676
1677
1678
1679
1680
1681
1682
1683
1684
1685
1686
1687
1688
1689
1690
1691
1692
1693
1694
1695
1696
1697
1698
1699
1700
Flokkur:17. öldin
ja:17世紀
ko:17세기
Bretland
Hið sameinaða konungsdæmi Stóra-Bretlands og Norður-Írlands (enska United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) oftast þekkt á Íslandi sem Bretland eða Stóra Bretland er land í vestur Evrópu. Landið nær yfir megnið af Bretlandseyjum fyrir utan Ermasundseyjar, Mön og megnið af Írlandi. Bretland skiptist í England, Wales, Skotland og Norður Írland.
Á íslensku hefur skapast sú venja að tala um Bretland sem ríkið en Stóra Bretland sem eyjuna þar sem England, Skotland og Wales er, hafa ber í huga að sú nafngift er ónákvæm þar sem ríkið tekur einnig yfir Norður-Írland sem er ekki partur af Stóra Bretlandi.
Flokkur:Evrópulönd
Flokkur:Evrópusambandslönd
ja:イギリス
ko:영국
ms:United Kingdom
simple:United Kingdom
zh-cn:英国
zh-tw:英國
1788
Á Íslandi
- 1. janúar: Einokunarverslun afnumin.
Fædd
Dáin
Erlendis
- 26. janúar: Fyrsta nýlenda Evrópumanna í Ástralíu stofnuð, fanganýlendan sem síðar hlaut nafnið Sydney. Í dag er haldið upp á þjóðhátíðardag Ástralíu á þessum degi.
Fædd
Dáin
Flokkur:1788
ko:1788년
nb:1788
simple:1788
Sydney
Sydney er stærsta borg Ástralíu og höfuðborg fylkisins Nýja Suður Wales. Í borginni og nágrannasveitarfélögum búa um fjórar milljónir 12.400km², sem gerir hana að einni stærstu borg í heimi að flatarmáli. Byggð hefur verið á svæðinu í að minnsta kosti 40.000 ár, en borgin var stofnuð 1788 af Arthur Phillip sem fanganýlenda að skipun breskra stjórnvalda. Borgin er nefnd eftir hinum breska innanríkisráðherra þess tíma, Sydney Lávarði. Í dag er Sydney ein helsta fjölmenningarborg heims og búa þar auk Ástrala af evrópskum rótum og frumbyggja mikið af innflytjendum frá suður- og suð-austur Asíu og Kyrrahafseyjum.
Flokkur:Ástralía
ja:シドニー
ko:시드니
simple:Sydney
Tasmanía
Tasmanía er fylki í Ástralíu. Hún er eina fylkið sem ekki er á meginlandinu heldur er hún eyja rétt fyrir sunnan Victoriu, rúmlega helmingi minni en Ísland. Þar býr tæp hálf milljón manns og er höfuðborgin Hobart. Nafn eyjunnar er dregið af nafni Hollenska landkönnuðarins Abel Tasman sem kom þangað fyrstur Evrópumanna. Evrópumenn settust þar fyrst að árið 1803 og aðeins 22 árum síðar, eða 1825, varð eyjan að sjálfstæðri nýlendu Breta. Stór hluti eyjunnar er þakinn sorfnum fjöllum sem eru flest skógi vaxin. Helstu atvinnuvegir Tasmaníu hafa í gegn um tíðina verið skógarhögg og námagröftur. Þessir atvinnuvegir eiga þó undir högg að sækja í dag þar sem umhverfisvernd er mjög mikil á eyjunni og þar eru stórir þjóðgarðar. Þar var einmitt fyrsti Græningjaflokkur heims stofnaður, Sameinaði Tasmaníuhópurinn, árið 1971 til að berjast gegn virkjunarframkvæmdum. Mary Donaldsson, krónprinsessa Danmerkur kemur frá Tasmaníu.
Flokkur:Ástralía
ja:タスマニア州
ko:태즈메이니아
simple:Tasmania
th:เกาะแทสเมเนีย
Nýlenda
Nýlenda er landsvæði sem er undir stjórn fjarlægs ríkis. Nýlendur voru stundum sjálfstæð ríki áður en þau lentu undir stjórn nýlenduveldisins, eða landsvæði með óljósa stöðu. Nú til dags er venja að notast við hugtakið yfirráðasvæði handan hafsins fremur en nýlenda.
Tengt efni
- Heimsvaldastefna
- Hjálenda
- Hólmlenda
- Krúnunýlenda
Flokkur:Nýlendustefna
ja:植民地
zh-min-nan:Si̍t-bîn-tē
1825
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
- 3. Desember - Tasmanía verður sjálfstæð nýlenda Breta.
Fædd
Dáin
Flokkur:1825
ko:1825년
nb:1825
1836
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
- 26. Desember - Suður-Ástralía verður sjálfstæð nýlenda Breta.
Fædd
Dáin
- 10. júní - André Marie Ampère, franskur eðlis- og stærðfræðingur (f. 1775).
Flokkur:1836
ko:1836년
nb:1836
simple:1836
Labor Day HurrikanDer Labor Day Hurricane von 1935 war ein sehr kompakter und intensiver Hurrikan, der auf der Inselkette der Florida Keys katastrophale Schäden verursachte. Er war einer von nur drei Hurrikans, welche die USA mit Kategorie 5-Intensität im 20. Jahrhundert trafen. Außerdem war er einer von nur 4 Stürmen mit einem zentralen Druck unter 900 hPa und der einzige mit einem derart niedrigen Druck, der die USA direkt traf (das Auge von Hurrikan Allen verfehlte die USA nur knapp). Wegen seiner Wucht wird dieser Sturm auch als „Sturm des Jahrhunderts“ bezeichnet.
Landgang
Der Sturm formierte sich Ende August östlich der Bahamas und zog westlich über die Inseln hinweg. Er drehte dann nach Nordwesten ein und nahm direkten Kurs auf Islamorada in den Oberen Keys, wo er am „Labor Day“ (Montag, 2. September) gegen 8 Uhr Ortszeit auf Land traf. Man nimmt an, dass der Wind beim Landkontakt Geschwindigkeiten von bis zu 320 km/h in Böen erreichte, spätere Berechnungen gehen von ca. 260 km/h aus. Der Luftdruck wurde bei 892 hPa gemessen und stellte somit den niedrigsten in der westlichen Hemisphäre beobachteten Druck dar, bis 1988 Hurrikan Gilbert diesen Rekord übertraf.
Die Hauptverkehrsader, die zu dieser Zeit die Florida Keys mit dem Festland verband, war eine eingleisige Bahnstrecke. Ein Zug mit 10 Waggons, der von Homestead aus zur Evakuierung ausgeschickt worden war, wurde durch Sturmflut und heftige WIndböen von den Gleisen gespült. Dieser Zug sollte Veteranen des 1. Weltkriegs retten, die als Teil eines staatlichen Hilfsprogramms eine neue Straßenbrücke zwischen den Upper Keys bauen sollten. Bereits vor dem Zug erreichte jedoch der Hurrikan die Veteranen.
Insgesamt verloren mindestens 423 Menschen (164 Einwohner und 259 Veteranen) ihr Leben durch den Hurrikan. Noch in Flamingo und Cape Sable am südwestlichen Ende des Festlands von Florida wurden Körper angespült. Durch einen glücklichen Zufall besuchten etwa 350 der 718 Veteranen anlässlich des Tags der Arbeit ein Baseball-Spiel in Miami als der Sturm zuschlug. Ohne dieses Ereignis wären vermutlich viele von ihnen ums Leben gekommen, da ihre Unterkünfte auf den Keys lediglich klapprige Baracken waren.
Nach der Verwüstung der Keys zog der Hurrikan an Floridas Westküste entlang nach Norden und traf als Kategorie-2-Hurrikan am 4. September im Norden des Bundesstaates erneut auf Land. Danach zog er über Georgia (mit größeren Wind- und Wasserschäden), South-, North-Carolina und an der Küste von Virginia zurück auf den Atlantik. Südlich von Grönland wurde der Sturm schließlich am 10. September zu einem außertropischen System.
Kategorie:Tropischer Wirbelsturm
death metal Ksigarnia Internetowa albergue en madrid narty Sennik online
|
|
|
| :: RELATED NEWS :: |
Vihollinen
Vastustaja (vihollinen, hyökkääjä, kilpailija) on sodankäynnin tai yleisesti kaksinkamppailun toinen, aktiivinen ja vastustava osapuoli ja sodankäynnin ja kilpailun keskeisin käsite. Sodankäynnin ulkopuolella vastustaja esiintyy merkittävässä roolissa mm. yritystoiminnassa, urheilussa, politiikassa ja rakkaudessa.
Sodankäynnin ja kilpailun perusdynamiikka ja monet oleelliset ilmiöt sodankäynnissä sy
|
Kilpailija
Vastustaja (vihollinen, hyökkääjä, kilpailija) on sodankäynnin tai yleisesti kaksinkamppailun toinen, aktiivinen ja vastustava osapuoli ja sodankäynnin ja kilpailun keskeisin käsite. Sodankäynnin ulkopuolella vastustaja esiintyy merkittävässä roolissa mm. yritystoiminnassa, urheilussa, politiikassa ja rakkaudessa.
Sodankäynnin ja kilpailun perusdynamiikka ja monet oleelliset ilmiöt sodankäynnissä sy
|
Hunaja
Hunaja on aromaattinen, viskoottinen sokeriliuos, joka maistuu makealta ja tuntuu tahmealta nesteeltä.
Valmistus
neste
Hunajaa valmistavat pääasiassa mehiläiset (työmehiläiset), kimalaiset j
|
Amon-Ra
Amon-Ra oli muinaisessa Egyptissä palvottu jumala, jonka palvonta keskittyi alun perin Thebaan, mutta häntä palvottii laajalti ympäri maata.
Amon-Ra on kahden jumalan yhteenliitetty muoto (synkretisoitu) kahdesta muinaisen Egyptin jumalasta, Amonista ja Rasta. Amonin merkitys nousi Uuden valtakunnan aikana erityisesti Thebassa lukuun ottamatta merkistö, joka standardoitiin 2001. Virallisempi nimi merkistölle on ISO/IEC 8859-16. Siitä voidaan käyttää myös nimeä Latin10 (Latinalainen merkistö numero 10). IANA:n standardoinnissa merkistö tunnetaan ISO-8859-16 -nimellä. Merkistö on suunnattu Etelä- ja Itä-Eurooppaan, ja se kattaa albanian,
|
Tenochtitlán
Tenochtitlán oli asteekkivaltakunnan pääkaupunki, joka sijaitsi Texcocojärvellä olleessa saaressa nykyisen Meksikon keskiosassa. Espanjalaiset konkistadorit tuhosivat kaupungin 1520-luvulla. Mexico City rakennettiin raunioiden päälle ja vu
|
Tenochtitlan
Tenochtitlán oli asteekkivaltakunnan pääkaupunki, joka sijaitsi Texcocojärvellä olleessa saaressa nykyisen Meksikon keskiosassa. Espanjalaiset konkistadorit tuhosivat kaupungin 1520-luvulla. Mexico City rakennettiin raunioiden päälle ja vu
|
Looking Glass Studios
Looking Glass Studios (alun perin Blue Sky Productions, myöhemmin Looking Glass Technologies) oli tietokonepelien kehittäjä 1990-luvulla. Yhtiön pelit tunnettiin innovatiivisesta pelimekaniikasta, kehittyneestä fysiikkamallinnuksesta ja erittäin laadukkaista tarinoista.
Yhtiön tunnetuimmat pelit olivat Ultima Underworld, System Shock ja Thief. Looking Glass lopetti toimintansa 24. toukokuuta
|
A Coruña (maakunta)
A Coruña (espanjaksi La Coruña) on maakunta Atlantin rannikolla luoteisessa Espanjassa, Galician itsehallintoalueen luoteisosassa. Sen rajanaapureita ovat
|
Pikkujoulu
Pikkujoulu, käytetään yleensä monikollista muotoa pikkujoulut, on ennen varsinaisia joulunpyhiä järjestettävä vapaamuotoinen, usein jouluteemainen juhla, joita järjestävät tyypillisesti erilaiset yhteisöt, yritykset, yhdistykset ja organisaatiot. Pikkujoulun vietto poikkeaa varsinaisesta joulunvietosta usein vapaamuotoisuudellaan ja varsinaista joulua vähäisemmällä hartaudellaan.
Luokka:Joulu<
|
|
